Antybiotyki zmieniły życie ludzi. Niewielu z nas pamięta czasy, kiedy infekcje bakteryjne, ataki grypy lub poród mogły zabić i powodowały, że ryzyko śmierci było tym, z czym żyliśmy stale. Kiedy w latach 50. ubiegłego wieku antybiotyki stały się powszechne, pojawiły się nowe możliwości chirurgii i terapii chorób. Jednak obawy powróciły, gdy bakterie ewoluowały i zaczęły stawić opór antybiotykom.

Nowe leki na stare bakterie?

Po alarmach w 2015 roku rządy i organizacje charytatywne zaczęły przeznaczać więcej pieniędzy na poszukiwanie nowych antybiotyków. Wysiłki te zaczynają przynosić owoce, ale firmy farmaceutyczne nie zamierzają inwestować w antybiotyki, które są przyjmowane przez kilka dni lub tygodni. Dużo bardziej opłacalna jest inwestycja w leki na cukrzycę lub choroby serca, z których pacjenci mogą korzystać przez całe życie. Ponadto nowe antybiotyki nie mogą konkurować ze starszymi, tańszymi lekami, które nadal działają i nie są już opatentowane. Dlatego w fazie testów na ludziach jest obecnie tylko 56 eksperymentalnych antybiotyków na całym świecie, z których średnio trzy czwarte nie przejdzie pomyślnie tej próby.

infoplanet technologia bakterie zabija ludzkosc nowe leki na stare bakterie

Co gorsza, wciąż wzrasta odporność na działanie starych antybiotyków, a lekarze muszą przepisywać nowe, drogie leki, na które patent może się wkrótce, co daje firmom farmaceutycznym niewiele czasu na osiągnięcie zysku. Nowe leki muszą być również przechowywane w rezerwie lub używane oszczędnie, aby bakterie nie mogły budować odporności na nie. W rezultacie, jak mówi Kevin Outterson z Uniwersytetu w Bostonie, sprzedaż wszystkich opatentowanych antybiotyków w USA w 2017 roku wyniosła jedynie 700 mln dolarów. To mniej niż w ciągu roku kosztował jeden nowy lek przeciwnowotworowy.

Ma to fatalny wpływ na firmy farmaceutyczne. Outterson, który prowadzi globalne konsorcjum które zachęcające do opracowywania antybiotyków CARB-X, wyjaśnia, że mikrobiolodzy nie są zainteresowani zwalczaniem bakterii. Dostrzegają szansę na karierę i pieniądze w lekach na choroby takie jak wirus Ebola. Z tego powodu w 2018 roku dwie kolejne firmy farmaceutyczne, Sanofi i Novartis, odwołały prace badawcze nad antybiotykami. Pozostałe, GlaxoSmithKline, Pfizer i Merck, zredukowały swoje programy. Złe prognozy zysku spowodowały, że pracujące nad antybiotykami firmy farmaceutyczne w 2018 roku straciły około 50 do 75% swojej wartości.Dlatego większość odkryć dokonują małe firmy biotechnologiczne.

Firmy farmaceutyczne, antybiotyki i leki

Ta nieprawidłowość w funkcjonowaniu rynku leków powoduje dalszy kryzys. Zamknięcia działów badań i rozwoju antybiotyków na początku 2018 roku pozostawiły przy pracy nad antybiotykami zaledwie około 800 doświadczonych naukowców. Jak wylicza Outterson, tylko w ciągu roku zrezygnowało 200 z nich. Za 5 czy 10 lat prace nad antybiotykami może porzucić ostatnia duża firma farmaceutyczna.

infoplanet technologia bakterie zabija ludzkosc firmy farmaceutyczne, antybiotyki i leki

W 2015 roku komisja utworzona przez rząd Wielkiej Brytanii i kierowana przez Jima O'Neilla oszacowała, że rezygnacja z prac nad rozwojem antybiotyków kosztowałaby społeczeństwo tryliony dolarów. O’Neill wezwał rządy, by zainwestowały w zachęty finansowania badań w celu odkrycia nowych rodzajów antybiotyków. Do wykonania kosztownych testów nowych antybiotyków mogą skłonić firmy farmaceutyczne fundusze rządowe w wysokości od 1,6 do 3,7 mld dolarów. Rząd mógłby wówczas zatrzymać patent lub niektóre prawa do wprowadzenia nowego leku na rynek. Dzięki temu lek mógłby być stosowany tylko w razie potrzeby.

Pierwszy taki projekt uruchomi w maju tego roku rząd Wielkiej Brytanii, płacąc dwóm firmom farmaceutycznym za wprowadzenie na rynek nowych leków przeciwdrobnoustrojowych. Ich cena nie będzie zależna od środków, które pozwolą, by firma farmaceutyczna odzyskała zainwestowane pieniądze, więc nie będzie presji, by agresywnie wprowadzać na rynek nowe leki. Programy nagród za wprowadzenie na rynek nowych antybiotyków planuje wprowadzić również Kongres USA. Choć wydaje się, że może to sporo wynieść podatników, w porównaniu z kosztem leczenia – 2,2 mld dolarów – jest niewielkim kosztem.

Ostatecznie, jak mówi Outterson, jeśli systemy nie będą działać wystarczająco szybko, rządy będą musiały przejąć działalność polegającą na opracowywaniu nowych antybiotyków. To nie byłby pierwszy raz, kiedy dochodzi do takich zwrotów. Do lat 80. XX w. agencje rządowe produkowały szczepionki przeciwdziałające chorobom, takim jak polio, odra i ospa, jako dobra publiczne.

Nowe sposoby na infekcje

Walka z opornością na antybiotyki wymaga nowego arsenału. Istnieje kilka sposobów na wzmocnienie ochrony przed bakteriami. Antybiotyki zostały pierwotnie wyhodowane przez drobnoustroje próbujące odeprzeć bakterie. Dotąd odkryliśmy tylko kilka z tych, które istnieją w przyrodzie. W czerwcu zespół w Kalifornii zbadał genomy 1000 mikroorganizmów glebowych, z których 360 okazało się nowością w nauce. W efekcie znaleziono kod genetyczny dla kilku substancji działających jak antybiotyki.

infoplanet technologia bakterie zabija ludzkosc nowe sposoby na infekcje

Utrudnić bakteriom budowanie odporności powinno również w teorii łączenie dwóch leków. W lipcu grupa badawcza w Niemczech przeanalizowała prawie 3000 kombinacji antybiotyków i leków. Odkryto, że w większości przypadków hamują one nawzajem swoje działanie. Kilka firm farmaceutycznych bada teraz, w jaki sposób konkurencyjne bakterie i inne drobnoustroje mogą uwalniać infekcje. SciBac w Burlingame w Kalifornii rozwija nawet mikroby, które powstrzymują od kolonizacji jelit wywołujące ostrą biegunkę bakterie Clostridium difficile.

Z uwagi na fakt, że potrzeba tygodni, aby wytworzyć przeciwciała, które powstrzymają infekcje, firmy farmaceutyczne pracują nad syntetycznymi przeciwciałami w typie wytwarzanym przez lamy i inne zwierzęta. Przeciwciała te są niezwykle małe i dostają się do trudno dostępnych bakterii. Stąd isteniej przypuszczenie, że mogłyby być skuteczne również w przypadku człowieka.

Istniejące antybiotyki atakują bakterie w niewielkiej liczbie wrażliwych miejsc na ich powierzchni, ale gdy bakterie nabywają geny chroniące poprzez zniszczenie antybiotyku lub przerwanie jego wiązania, leki przestają działać. Wiele firm szuka leków atakujących nowe cele, takich jak części bakterii, które syntezują rybosomy i metabolizują tłuszcz.

Źródło: The New Scientist

kup artykuly platne