Oferowane ulgi nie zawsze są dostosowane do oczekiwań i potrzeb rodzin

Kontrolerzy Najwyższej Izby Kontroli przyjrzeli się temu, jak funkcjonuje Karta Dużej Rodziny. Co prawda – jak wynika z kontroli – rodziny wielodzietne z zadowoleniem przyjęły ideę wprowadzenia adresowanego do nich programu Karta Dużej Rodziny, jednak wskazują jednocześnie, że aby program spełniał swoją funkcję i stanowił dla rodzin realne wsparcie, wymaga ulepszenia. Na razie skuteczność Karty jest ograniczona, bo oferowane ulgi nie zawsze są dostosowane do oczekiwań i potrzeb rodzin. Poprawy wymaga także dostępność oferty, szczególnie w mniejszych miejscowościach.

Wprowadzenie w połowie 2014 r. Karty Dużej Rodziny jako kolejnego elementu polityki rodzinnej państwa miało być bezpośrednim wsparciem rodzin posiadających troje lub więcej dzieci. Dzięki Karcie rodziny te otrzymały prawo do ulg, zniżek i zwolnień z opłat za korzystanie z wybranych usług i przy zakupach towarów. Karta miała mieć wpływ na zwiększenie szans rozwojowych i życiowych ich dzieci.

Mimo pozytywnej oceny beneficjentów, NIK zauważył, że skuteczność programu jest ograniczona. Wprowadzenie Karty nie zostało poprzedzone badaniami potrzeb wśród rodzin wielodzietnych. Kontrola i zlecone przez Izbę następcze badania opinii publicznej pokazują zaś, że ich oczekiwania, zarówno w aspekcie finansowym, jak i rodzajowym dostępnych ulg, są rozbieżne z aktualną ofertą.

– Rodziny najczęściej (41%) deklarowały wykorzystanie zniżek z zakresu kultury, które stanowiły zaledwie 3% oferty karty ogólnopolskiej i 1% w kartach lokalnych. Korzystanie z transportu lokalnego deklarowało 38% rodzin (w kartach lokalnych 3% oferty), a z transportu ogólnopolskiego – 28% rodzin, przy czym zniżki transportowe stanowiły 18,2% oferty karty ogólnopolskiej. Ze zniżek związanych z żywnością korzystało 35% rodzin, chociaż stanowiły one tylko 4% całej oferty ogólnokrajowej (lokalnej – 9%) – informuje Najwyższa Izba Kontroli.

NIK zwraca uwagę, że duża część rodzin wielodzietnych nadal nie uczestniczy w programie. Kartę Dużej Rodziny założyło na razie jedynie 41% uprawnionych. Z ankiety przeprowadzonej przez NIK wynika, że wiele rodzin wielodzietnych nie przystąpiło do programu dlatego, że w pobliżu ich miejsca zamieszkania brakowało miejsc, firm i usług, które proponowałyby ofertę zniżkową. Ponadto ankietowani nie zawsze wiedzieli, gdzie i jak mogą z karty skorzystać. Często wskazywali także jako powód nieciekawe zniżki i nieatrakcyjną listę podmiotów, które je oferują.

Co więcej, z raportu wynika, że chociaż w Ocenie Skutków Regulacji projektu ustawy o Karcie Dużej Rodziny wskazano, iż ewaluacja efektów projektu zostanie przeprowadzona w drugiej połowie 2016 r., to w ustawie budżetowej na ten rok nie zabezpieczono odpowiednich środków, co może uniemożliwić realizację założonego badania.