„Rosnąca zdolność do tworzenia miniaturowych ludzkich mózgów w laboratoriach lub integrowania ludzkich komórek w mózgi zwierząt słusznie prowokuje obawy o ich stosowanie” – mówi Alex Pearlman.

Trzy warianty tkanki mózg

Zdolność neuronaukowców do tworzenia, wzrostu i wykorzystywania ludzkiej tkanki mózgowej w laboratorium szybko idzie do przodu. Tak szybko, że czasopismo Nature opublikowało w tym tygodniu komentarz podpisany przez 17 neuronaukowców, biologów i etyków wzywających do etycznego ramowania tego przedsięwzięcia.

infoplanet zdrowie mozg wyhodowany w naczyniu trzy tkanki

Autorzy przedstawiają trzy warianty takiej tkanki mózgowej: organoidy, znane jako 3D „mini-mózgi” lub „kule mózgu”, które są strukturami wyhodowanymi w laboratorium z pluripotencjalnych komórek macierzystych, tkanki mózgowe ex vivo, które są usuwane z ludzi i utrzymywane przy życiu; a także chimery lub hybrydy ludzi i zwierząt, w których komórki ludzkie są przeszczepiane do mózgów zwierząt.

Autorzy wyjaśniają, że pomimo tego, że żadna z nich nie ma obecnie ludzkich możliwości, takich jak odczuwanie przyjemności czy bólu, możliwość ta staje się coraz mniej odległa.

Surogat ludzkiego mózgu

Organoidy okazały się niezwykle cenne dla badań nad tym, jak choroby takie jak Alzheimer i Zika działają w ludzkim mózgu. Są one również zadziwiające – „mini-mózgi” mogą reagować na bodźce zewnętrzne, takie jak światło.

infoplanet zdrowie mozg wyhodowany w naczyniu surogat

Tymczasem chimery są prawdopodobnie najbardziej kontrowersyjnym surogatem ludzkiego mózgu. Głębokie obawy etyczne na ich temat ostatnio rosną. W 2017 roku dochodzenie przeprowadzone przez Stat News wykazało, że małe kawałki ludzkiego mózgu zostały wszczepione myszom i szczurom, podnosząc sprzeciw etyków, którzy obawiali się, że ludzka tkanka mózgowa może dojrzeć w gryzoniach. Okazało się, że takie myszy „lepiej radzą sobie z niektórymi zadaniami, na przykład uczeniem się”.

Inna grupa naukowców ogłosiła niedawno, że ich organoidy mózgowe uległy unaczynieniu, rozwijając własne naczynia, aby połączyć dopływ krwi.

Od przypadku do przypadku

Gdzie są granice tego typu eksperymentów? Autorzy podają jako przykład jedno z badań, w którym zarodki świń zostały wstrzyknięte ludzkim komórkom macierzystym. W pierwszym trymestrze ponad 150 zarodków stało się chimerami. 1 na 10000 komórek w sercach i wątrobach to komórki ludzkie, mimo że nie istnieje szansa, by którekolwiek z tych zwierząt rozwinęło ludzkie cechy lub uczucia.

infoplanet zdrowie mozg wyhodowany w naczyniu od przypadku do przypadku

Ludzkie embriony są chronione specjalnymi regulacjami etycznymi, warto takie ustalić również dla ludzkiego mózgu.

Ludzie mają prawo wiedzieć, do jakiego rodzaju badań wykorzystuje się tkankę mózgową, którą oni lub ich bliscy ofiarują. Autorzy uważają, że na razie decyzje te powinny być podejmowane „indywidualnie dla każdego przypadku”.

Komunikacja jest kluczowa

Choć może to być kontrowersyjne, większość ludzi uważa, że w porównaniu z człowiekiem owca ma niższy status moralny, wobec którego mamy różne moralne obowiązki. Czy owca z ludzką tkanką mózgową tworzy inny poziom statusu moralnego lub osobowości – wyższy niż owca, ale niższy od człowieka? Być może tak, i być może to droga do rozważenia, w jaki sposób postępują badania zastępcze mózgu.

infoplanet zdrowie mozg wyhodowany w naczyniu komunikacja

Ponieważ nie ma co do tego wątpliwości, badania muszą posuwać się naprzód, ale w sposób, który zaczyna tworzyć odpowiednie ramy etyczne. Otwarta komunikacja między naukowcami, etykami i opinią publiczną jest teraz ważna, zanim surogat ludzki zaskoczy nas bardziej.