Anosmia to choroba, która polega na utracie węchu, dosięgająca od 3% do 6% populacji. Powodem utraty zmysłu powonienia mogą być silne leki, choroby neurodegeneracyjne lub wypadek, prowadzący do uszkodzenia mózgu. Jeżeli nieodczuwanie zapachów utrzymuje się od 6 do 12 miesięcy po urazie, prawdopodobnie węch został utracony bezpowrotnie.

infoplanet zdrowy organizm anosmia nos

Zmysł węchu jest niezwykle istotny w prawidłowym funkcjonowaniu człowieka. Chroni przed niebezpieczeństwem, alarmując o znajdujących się w pobliżu groźnych substancjach, dymie czy trujących gazach, a także pomaga w wyborze pokarmów, informując o ich jakości i świeżości oraz wzmacnia wrażenia smakowe. Węch bierze także udział w procesie wydzielaniu śliny i soku żołądkowego i odgrywa znaczącą rolę w samokontroli higieny. Anosmia, jako utrata tego zmysłu, niezależnie od stopnia nasilenia i trwałości, znacząco utrudnia zatem codzienne funkcjonowanie.

W licznych badaniach wykazano, że kobiety mają lepszy węch od mężczyzn, a osłabienie zmysłu powonienia następuje naturalnie wraz z wiekiem. Z tego powodu przy anosmii procent uszkodzenia zmysłu powonienia w konkretnym przypadku jest trudny do określenia, ponieważ zapach odczuwany subiektywnie, a obiektywne badanie mogące wykryć ubytek nie istnieje. Wiadomo jednak, że część osób cierpi na anosmię wrodzoną, rodząc się z upośledzonym zmysłem powonienia. Przyczynami anosmii nabytej mogą być natomiast: substancje chemiczne (chemikalia przemysłowe), zanieczyszczenia powietrza, choroby endokrynologiczne (cukrzyca, polipy, niedoczynność tarczycy, choroby układu nerwowego, choroby neurologiczne), a także narkotyki aplikowane przez nos, leki (morfina i silne antybiotyki) oraz urazy głowy i okolic nosa.

infoplanet zdrowy organizm anosmia nos

Zdarza się, że utrata węchu jest jedynie przejściowa, gdy jest wywołana infekcjami dróg oddechowych, takimi jak przeziębienie czy zapalenie błony śluzowej nosa. Dzieje się tak, ponieważ błona śluzowa nosa jest obrzmiała, a receptory węchowe zostają przykryte. Wówczas jednak węch powraca wraz z ustąpieniem obrzmienia. Długotrwała utrata węchu następuje natomiast w przypadku wystąpienia nieodwracalnych uszkodzeń receptorów węchowych, wynikających z urazów nerwów węchowych i odpowiedzialnych za powonienie ośrodków w mózgu.

Jak wynika z badań, anosmia może występować nie tylko jako osobna choroba, ale również jako swoisty objaw innych schorzeń. Należą do nich zaburzenia hormonalne (zespół Turnera, zespół Cushinga), schorzenia o podłożu psychicznym (depresja, bulimia, anoreksja, schizofrenia), choroby zakaźne (AIDS), a także zaburzenia o podłożu genetycznym (zespół Downa). Ponadto utrata powonienia może być objawem choroby Parkinsona – występuje statystycznie częściej niż drżenie dłoni.