Myślisz, że jesteś w pełni czujny? Nie zawsze możesz obiektywnie stwierdzić, czy jesteś zmęczony. Możesz nie zdawać sobie sprawy, kiedy jesteś zbyt zmęczony, aby prowadzić samochód.

Jak bezpieczna jest jazda, gdy śpisz jesteś niewyspany? Podobnie jak po spożyciu alkoholu. Okazuje się, że nie zawsze jesteśmy w stanie określić jak zadziała nasza psychika. W eksperymencie, w którym ludzie mogli spać tylko pięć godzin na dobę przez miesiąc, nie zdawali sobie sprawy, że stali się mniej czujni.

infoplanet lifestyle jazda samochodem a sen izolacja

– Pytasz śpiący mózg, aby powiedział ci jak jest czujny – mówi Elizabeth Klerman z Brigham i Women's Hospital w Bostonie. – A mózg nie zawsze może to sam ocenić.

Życie w izolacji

Odkrycie to pojawiło się w ramach szerszego badania, które miało rzucić światło na pytanie, co sprawia, że jesteśmy mniej czujni, gdy zmniejszymy ilość naszego snu. Zespół Klermana zebrał siedemnastu wolontariuszy, którzy trzymają się sztucznie ułożonego harmonogramu w oparciu o 20-godzinny dzień, zmuszając ich do życia w pozbawionym okien, dźwiękoszczelnym pokoju bez telefonu, telewizora czy Internetu.

Dziewięć osób z grupy miało dni, które trwały około 15 godzin, a w noce czuwali 5 godzin; oznaczało to, że ich sen był ograniczony bez konieczności czuwania dłużej niż normalnie. Reszta działała kontrolnie – również w 20-godzinnym cyklu, ale z czasem czuwania 13 godzin i 7 godzinami na sen. Grupa pozbawiona snu miała o wiele gorsze wyniki od reszty w teście czujności, polegającym na oglądaniu ekranu i naciśnięciu przycisku, gdy światło włącza się losowo.

– Jest to odpowiednik używania hamulca, gdy na drodze pojawia się dziecko – mówi Klerman.

Bezwiednie śpiący

Odkrycie sugeruje, że to brak snu, a nie bycie świadomym przez zbyt długi czas, sprawia, że stajemy się mniej czujni. Klerman twierdzi, że wiedza o tym może pomóc nam w projektowaniu nowych leków pomocnym ludziom, których harmonogram pracy nie pozwala na wystarczającą dawkę odpoczynku.

infoplanet lifestyle jazda samochodem a sen badania

Podczas eksperymentu wszyscy ochotnicy zostali poproszeni o ocenę tego, jak bardzo czuli się czujni kilka razy dziennie. Co zaskakujące, ci, którzy zostali pozbawieni snu ocenili siebie jako równie czujnych jak ci, którzy mają dość snu. Derk-Jan Dijk z University of Surrey w Wielkiej Brytanii twierdzi, że jest to sprzeczne z doświadczeniem większości ludzi.

– Pierwszą rzeczą, którą zauważysz, kiedy nie masz dość snu, jest senność – zauważa.

Ale Klerman mówi, że chociaż ludzie, którzy uważają, że są senni, mają zwykle rację, problemem jest to, że ludzie, którzy uważają, że nie są śpiący, mogą się mylić.

– Możesz nie czuć się śpiący i być w kiepskiej formie. Czy to nie przerażające? – pyta.