Husaria była jedną z najskuteczniejszych formacji kawaleryjskich w historii. Co tak naprawdę wiemy o tej wręcz mitycznej kawalerii? Oto 10 mało znanych faktów na temat najsłynniejszej polskiej jazdy.

Fakt nr 1

Pierwsze formacje husarskie zostały powołane do życia w 1503 roku, jednak aż do końca XVI wieku kawaleria ta nie stanowiła głównej siły uderzeniowej wojsk Rzeczpospolitej. Pierwsi husarzy przypominali raczej lekkozbrojną jazdę i stosowali podobną taktykę walki.

Fakt nr 2

Zbroje husarzy przed walką przechodziły tzw. próbę ognia. Musiały wytrzymać strzał z pistoletu czarnoprochowego oddany z kilku metrów. Warto pamiętać, że ówczesna broń – choć niecelna – często odznaczała się siłą penetracji pocisku dorównującą współczesnym karabinom i pistoletom.

Fakt nr 3

W 1621 roku podczas bitwy pod Chocimiem sułtan turecki Osman II rozpłakał się na widok swojej armii, która została spędzona z pola bitwy przez liczące 8 tys. konnych formacje husarii. Turcy początkowo mieli wówczas kilkunastokrotną przewagę liczebną.

infoplanet lifestyle obalamy mity polska husaria atak

Fakt nr 4

Wśród wojsk walczących z Polakami panował mit o nieśmiertelności husarii. Był on związany między innymi z nieskutecznością ówczesnej broni palnej. Już pierwsza salwa często zasnuwała pole bitwy dymem utrudniając rozeznanie w sytuacji. Dodatkowo podczas szarży kawalerii piechota nie mogła oddać zbyt wielu strzałów w kierunku przeciwnika. Równie istotny był fakt, iż nawet śmiertelnie postrzelony koń potrafił przebiec jeszcze kilkadziesiąt metrów wbijając się w formację wroga.

Fakt nr 5

Według legendy w 1660 roku nieznany z imienia husarz litewski przebił jedną kopią aż 6 żołnierzy moskiewskich.

Fakt nr 6

W odróżnieniu od pospolitego ruszenia husaria stanowiła jedną z nielicznych zawodowych formacji w armii Rzeczpospolitej. Niestety nigdy nie była ona zbyt liczna. Wynikało to z faktu ogromnych kosztów wyposażenia jednego jeźdźca. Sam koń potrafił kosztować od 200 do 1500 ówczesnych złotych, co było zawrotną sumą.

infoplanet lifestyle obalamy mity polska husaria

Fakt nr 7

Jedna z ostatnich zwycięskich bitew husarii została stoczona pieszo. Mowa o starciu pod Hodowem (rok 1694), gdzie 100 husarzów i 300 pancernych przez kilka godzin odpierało ataki 25–40 tys. tatarów. Choć większość obrońców odniosła rany, a z powodu braku amunicji musieli oni ponoć ładować muszkiety podniesionymi z pola bitwy tatarskimi strzałami, starcie zakończyło się zwycięstwem Polaków.

Fakt nr 8

Przez znawców wojskowości tzw. szabla husarska jest uznawana ze jedną z najlepszych w historii wojskowości.

Fakt nr 9

Jedną z głównych przyczyn upadku husarii nie był rozwój broni palnej (formacje jazdy były z powodzeniem wykorzystywane do XIX wieku, a ostatnia tradycyjna szarża brytyjskiej kawalerii prawdopodobnie miała miejsce w 1898 roku podczas bitwy pod Omdurmanem), lecz osłabienie Rzeczpospolitej, która nie mogła sobie pozwolić na utrzymanie tak elitarnej jazdy.

Fakt nr 10

Husaria została rozwiązana w 1776 roku – na jej miejsce utworzono formacje kawalerii narodowej.

Źródła:

R. Sikora, Niezwykłe bitwy i szarże husarii, Warszawa 2011.

K. Sarnecki, Pamiętniki z czasów Jana Sobieskiego, t. 1, oprac. J. Woliński, Wrocław 2004.

Mała Encyklopedia Wojskowa, pod red. J. Bordziłowskiego, t. 1, Warszawa 1967.

kup artykuly platne