Chemikalia PFAS, znane jako „wieczne chemikalia”, to grupa tysięcy syntetycznych chemikaliów, które są wyjątkowo trwałe w środowisku i ludzkich ciałach. PFAS jest skrótem od substancji perfluoroalkilowych i polifluoroalkilowych, obejmując chemikalia znane jako PFOS, PFOA i GenX. Wszystkie one są identyfikowane przez niezwykle silne elementarne wiązania fluoru i węgla, co sprawia, że chemikalia te trudno doprowadzić do rozpadu.

Wieczne chemikalia w środowisku

Chemikalia PFAS są wysoko wykorzystywane w różnych branżach ze względu na ich zdolność do odpychania ropy i wody. Od lat 40. XX wieku można je znaleźć w nietłuszczowych produktach teflonowych, bejcach, produktach hydrofobowych, farbach, produktach czyszczących, opakowaniach żywności i piankach przeciwpożarowych.

infoplanet ekologia wieczne chemikalia w srodowisku

Niestety, coraz więcej naukowców odkrywa, że istnieje potencjalny niekorzystny wpływ na zdrowie związany z narażeniem na działanie chemikaliów PFAS. Wśród efektów wymieniane jest choćby uszkodzenie wątroby, choroby tarczycy, obniżona płodność, wysoki poziom cholesterolu, otyłość, supresja hormonalna i rak. Co gorsza, wieczne chemikalia mogą łatwo migrować do powietrza, kurzu, żywności, gleby i wody. Oznacza to, że ludzie mogą być na nie narażeni również poprzez opakowania żywności i ekspozycję przemysłową.

– Myślę, że ludzie powinni być zaniepokojeni ilością chemikaliów PFOA i PFOS w środowisku. Są to chemikalia o długim okresie półtrwania, co oznacza, że utrzymują się zarówno w środowisku, jak i w ciele człowieka. Mogą również gromadzić się w miarę upływu czasu. W organizmie przede wszystkim osiedlają się w krwi, nerkach i wątrobie. Przeprowadzone przez amerykańskie Centers for Disease Control and Prevention w 2007 roku badanie oszacowało, że chemikalia PFAS można wykryć we krwi 98% populacji w USA – ocenia Susan Pinney, profesor Wydziału Zdrowia Środowiskowego na Uniwersytecie w Cincinnati.

Realne zagrożenie dla człowieka

Chemikalia PFOS i PFOA są dwoma najczęściej badanymi chemikaliami PFAS, które zostały uznane przez Agencję Ochrony Środowiska za substancje zanieczyszczające budzące największe obawy. Chemikalia PFOS zostały dobrowolnie wycofane z produkcji w USA przez jej głównego producenta 3M w 2000 roku. W 2006 roku zaczęło stopniowo wycofywać również chemikalia PFOA. W efekcie chemikalia PFOA i PFOS nie są już produkowane ani importowane w USA, ale równie trwałe mogą być zastępcze substancje chemiczne dla PFOA i PFOS, takie jak GenX.

infoplanet ekologia wieczne chemikalia zagrozenie

W listopadzie 2016 roku Agencja Ochrony Środowiska opublikowała apel, by ograniczyć łączną ekspozycję na chemikalia PFOA i PFOS w wodzie pitnej do 0,07 części na miliard. W maju ówczesny administrator agencji, Scott Pruitt, ogłosił rozpoczęcie planu działania mającego na celu wyeliminowanie chemikaliów PFOA i PFOS z wody pitnej. Jego czteroetapowy plan obejmował podjęcie kroków zmierzających do ustalenia egzekwowalnego maksymalnego poziomu zanieczyszczeń dla dwóch substancji chemicznych i uregulowania ich jako „substancji niebezpiecznych”. Szczegóły planu ma ogłosić obecny administrator Agencji Ochrony Środowiska Andrew Wheeler.

W czerwcu, projekt raportu Agencji ds. Toksycznych Substancji i Rejestru Chorób, oddziału amerykańskiego Departamentu Zdrowia i Opieki Społecznej, wykazał, że „minimalne poziomy ryzyka” narażenia doustnego na chemikalia PFOS i PFOA powinny być niższe niż obecnie zalecany próg. W raporcie stwierdzono, że poziomy wskazywane przez Agencję Ochrony Środowiska były odpowiednio 10 i 6,7 razy wyższe.

Według grupy Environmental Working Group zajmującej się ochroną środowiska ponad 1500 systemów wody pitnej, które obsługują blisko 110 mln Amerykanów, może być skażonych chemikaliami. Co gorsza, są one odporne na większość konwencjonalnych technologii oczyszczania chemicznego i mikrobiologicznego, choć wodę pitną można skutecznie czyścić za pomocą filtra z węglem aktywnym.

Źródło: CNN