Czy kiedykolwiek myślałeś o jakości powietrza w pomieszczeniu, w którym przebywasz? To często zapomniany aspekt ludzkiego życia, który jednak może poważnie wpłynąć na nasze zdrowie. Wśród problemów zdrowotnych, które mogą powodować zanieczyszczenia powietrza, wymienia się chociażby podrażnienie oczu, nosa i gardła, a także choroby serca, układu oddechowego i nowotwory. Jak przekonuje Amerykańska Agencja Ochrony Środowiska (Environmental Protection Agency – EPA), środowisko wewnętrzne Amerykanów, w którym spędzają około 90% swojego życia, jest od dwóch do pięciu razy bardziej toksyczne niż zewnętrzne. Przeczytajcie, jakie są najczęstsze źródła zanieczyszczeń, oraz w jaki sposób można z nimi walczyć.

Źródła zanieczyszczenia powietrza w pomieszczeniach

Zanieczyszczenia powietrza w pomieszczeniach mają wiele źródeł. Ich główną przyczyną jest jednak nieodpowiednia wentylacja. To jednocześnie powód, dla którego jakość powietrza pogarsza się szczególnie zimą. W obszarach silnie zurbanizowanych i przemysłowych zwiększyć stężenie zanieczyszczeń w środku mogą brak klimatyzacji i wysoki poziom wilgotności. Inne źródła to gazy powstające z gotowania i podgrzewania w gospodarstwach domowych, a także chemikalia ze świec i domowych środków czyszczących, pleśń oraz mnóstwo toksyn z materiałów budowlanych.

1. Radon

Radon jest trującym gazem, który powstaje z gleby i skał pod domami, choć może również znajdować się w materiałach budowlanych. Często zawiera rad lub uran, dlatego ekspozycja na jego działanie jest najczęstszą przyczyną zachorowań na raka płuc u osób niepalących i drugim pod względem częstotliwości występowania powodem ogólnego rozwoju tego rodzaju nowotworu. Jak wynika z danych opublikowanych przez godnie z EPA, radon powoduje około 21 000 zgonów z powodu raka płuc rocznie.

1. Radon Radon jest trującym gazem, który powstaje z gleby i skał pod domami, choć może również znajdować się w materiałach budowlanych. Często zawiera rad lub uran, dlatego ekspozycja na jego działanie jest najczęstszą przyczyną zachorowań na raka płuc u osób niepalących i drugim pod względem częstotliwości występowania powodem ogólnego rozwoju tego rodzaju nowotworu. Jak wynika z danych opublikowanych przez godnie z EPA, radon powoduje około 21 000 zgonów z powodu raka płuc rocznie. 2. Dym tytoniowy Dym tytoniowy zawiera tysiące substancji chemicznych, a co najmniej 70 z nich powoduje raka. Choć w dzisiejszych czasach jest już pewne, że palenie tytoniu jest śmiertelnym zagrożeniem, niektórzy wciąż lekceważą rolę biernego palenia. Tymczasem może ono wywoływać astmę i inne problemy zdrowotne układu oddechowego, na które szczególnie wrażliwe są dzieci. Według Centrów Kontroli i Prewencji Chorób rządu federalnego Stanów Zjednoczonych (CDC), od 1970 roku z powodu problemów zdrowotnych spowodowanych narażeniem na bierne palenie zmarło około 2,5 miliona niepalących osób. 3. Pleśń Wirusy i pleśń, w tym jej czarna odmiana, mają się w wielu domach warunki, które bardzo sprzyjają ich rozwojowi i powodują, że niezwykle trudno jest się ich pozbyć. To bardzo poważny problem, mogący wywoływać wiele chorób. Z tego względu, jeśli nie można zlikwidować pleśni w swoim domu, czasem trzeba pomyśleć o zmianie mieszkania. 4. Gotowanie i ogrzewanie Węgiel, gaz, nafta, olej lub źródła ogrzewania pozyskane z drewna wydzielają tlenek węgla, dwutlenek azotu, a także wiele innych chemikaliów i gazów. Tymczasem sam tlenek węgla zmniejsza poziom tlenu i powoduje wiele objawów chorobowych. Badania wykazały, że przyczynia się on bezpośrednio do uszkodzeń serca, a jego wysoki poziom może prowadzić nawet do śmierci. Dwutlenek azotu, pochodzący z urządzeń jak kuchenka gazowa, urządzeń wentylacyjnych z wadliwą instalacją oraz grzejników i dymu tytoniowego, natomiast stoi u źródła podrażnień oczu, nosa, gardła i dróg oddechowych. Co więcej, ciągłe narażenie na wysokie poziomy tego gazu może prowadzić do rozwoju ostrego lub przewlekłego zapalenia oskrzeli. 5. Meble i farby Pianka w twoich meblach i dywanach może przez długi czas emitować wiele szkodliwych chemikaliów, zwanych LZO. Są to lotne organiczne substancje chemiczne, które znajdują się w dywanach i kleju, który utrzymuje je w miejscu, ale mogą znaleźć się także w farbie. Występują one od 2 do 5 razy częściej w pomieszczeniach niż na zewnątrz. Lotne związki organiczne są wiązane z występowaniem raka, chorób serca i płuc. 6. Odświeżacze powietrza Syntetyczne odświeżacze powietrza w sposób ciągły emitują lotne związki organiczne (LZO). Niektóre z nich zawierają p-dichlorobenzen (PDCB), związki chlorowane i toksyny powszechnie występujące w naftalinach czy środkach odstraszających. Badania wykazują, że szacunkowe ryzyko zachorowania na raka spowodowane narażeniem na PDCB w wysokich stężeniach jest bardzo duże. 7. Środki czyszczące Szacuje się, że w przeciętnym gospodarstwie domowym znajduje się około 63 sztuk syntetycznych chemikaliów, co daje w sumie około 37 litrów niebezpiecznych materiałów w jednym domu! Ich źródłem jest stosowanie odświeżaczy powietrza, w tym świec i kadzideł. Toksyczne składniki zawiera również wiele środków czyszczących. Znajdują się w nich etylowe etery glikolowe i terpen, które są związane z występowaniem alergii i astmy. 8. Powłoki druciane i wykończenia z drewna Najbardziej toksycznymi związkami emitowanymi z wielu produktów gospodarstwa domowego są formaldehyd i PCB. Ich źródłem są powłoki druciane, kleje i wykończenia z drewna, a także wiele tkanin. Oddychanie formaldehydem może powodować nudności i wywołać objawy, takie jak ból gardła, kaszel, krwawienie z nosa i łzawienie oczu. Dowiedziono również, że ma wpływ na powstawanie raka, szczególnie nosa i gardła. Inne źródła ekspozycji na formaldehyd to palenie i bierne palenie. 9. Obudowy i materace Środki zmniejszające palność są stosowane w obudowach komputerowych i telewizyjnych, obwodach elektrycznych, materacach i tapicerce. Zawierają polibromowane difenyloetery lub PBDE. Te ostatnie znajdują się także w przetworzonych tworzywach sztucznych i tkaninach, z których uwalniane są w postaci cząstek pyłu i gazów. Są przyczyną wielu negatywnych skutków dla zdrowia, a co gorsza, gromadzą się w organizmie. Ich poziomy rosną w zastraszającym tempie, dotykając skażeniem ludzi i zwierzęta. Badania udowadniają, że PDBE mają negatywny wpływ na zachowanie, uczenie się i pamięć u myszy. 10. Plamoodporne powłoki Perfluorowane kwasy (PFA) to substancje chemiczne, które zawierają nieprzywierające i odporne na plamy powłoki w wielu produktach, takich jak naczynia kuchenne. Niektóre badania wykazały, że PFA mogą zmniejszać płodność u kobiet, podnosić poziom cholesterolu, wpływać na wzrost dzieci, powodować zaburzenia równowagi hormonalnej, a nawet zwiększać ryzyko zachorowania na raka. 11. Materiały budowlane Azbest to substancja, która wciąż znajduje się w izolacji, farbach i płytkach podłogowych oraz dachach wielu domów. Wiadomo, że powoduje wiele poważnych problemów zdrowotnych, w tym raka płuc, pylicę azbestową, choroby opłucnej i międzybłoniaka. Kolejną substancją szkodliwą występującą powszechnie w prasowanym drewnie używanym do produkcji regałów i mebli, jest formaldehyd. Największym źródłem tej szkodliwej substancji w domu jest żywiczny klej, który łączy cząstki drewna.

2. Dym tytoniowy

Dym tytoniowy zawiera tysiące substancji chemicznych, a co najmniej 70 z nich powoduje raka. Choć w dzisiejszych czasach jest już pewne, że palenie tytoniu jest śmiertelnym zagrożeniem, niektórzy wciąż lekceważą rolę biernego palenia. Tymczasem może ono wywoływać astmę i inne problemy zdrowotne układu oddechowego, na które szczególnie wrażliwe są dzieci. Według Centrów Kontroli i Prewencji Chorób rządu federalnego Stanów Zjednoczonych (CDC), od 1970 roku z powodu problemów zdrowotnych spowodowanych narażeniem na bierne palenie zmarło około 2,5 miliona niepalących osób.

infoplanet ekologia i zdrowie toksyczne powietrze w domu 2 dym tytoniowy

3. Pleśń

Wirusy i pleśń, w tym jej czarna odmiana, mają się w wielu domach warunki, które bardzo sprzyjają ich rozwojowi i powodują, że niezwykle trudno jest się ich pozbyć. To bardzo poważny problem, mogący wywoływać wiele chorób. Z tego względu, jeśli nie można zlikwidować pleśni w swoim domu, czasem trzeba pomyśleć o zmianie mieszkania.

infoplanet ekologia i zdrowie toksyczne powietrze w domu 3 plesn

4. Gotowanie i ogrzewanie

Węgiel, gaz, nafta, olej lub źródła ogrzewania pozyskane z drewna wydzielają tlenek węgla, dwutlenek azotu, a także wiele innych chemikaliów i gazów. Tymczasem sam tlenek węgla zmniejsza poziom tlenu i powoduje wiele objawów chorobowych. Badania wykazały, że przyczynia się on bezpośrednio do uszkodzeń serca, a jego wysoki poziom może prowadzić nawet do śmierci. Dwutlenek azotu, pochodzący z urządzeń jak kuchenka gazowa, urządzeń wentylacyjnych z wadliwą instalacją oraz grzejników i dymu tytoniowego, natomiast stoi u źródła podrażnień oczu, nosa, gardła i dróg oddechowych. Co więcej, ciągłe narażenie na wysokie poziomy tego gazu może prowadzić do rozwoju ostrego lub przewlekłego zapalenia oskrzeli.

infoplanet ekologia i zdrowie toksyczne powietrze w domu 4 gotowanie

5. Meble i farby

Pianka w twoich meblach i dywanach może przez długi czas emitować wiele szkodliwych chemikaliów, zwanych LZO. Są to lotne organiczne substancje chemiczne, które znajdują się w dywanach i kleju, który utrzymuje je w miejscu, ale mogą znaleźć się także w farbie. Występują one od 2 do 5 razy częściej w pomieszczeniach niż na zewnątrz. Lotne związki organiczne są wiązane z występowaniem raka, chorób serca i płuc.

infoplanet ekologia i zdrowie toksyczne powietrze w domu 5 pianki i farby

6. Odświeżacze powietrza

Syntetyczne odświeżacze powietrza w sposób ciągły emitują lotne związki organiczne (LZO). Niektóre z nich zawierają p-dichlorobenzen (PDCB), związki chlorowane i toksyny powszechnie występujące w naftalinach czy środkach odstraszających. Badania wykazują, że szacunkowe ryzyko zachorowania na raka spowodowane narażeniem na PDCB w wysokich stężeniach jest bardzo duże.

infoplanet ekologia i zdrowie toksyczne powietrze w domu 6 odswiezacze powietrza

7. Środki czyszczące

Szacuje się, że w przeciętnym gospodarstwie domowym znajduje się około 63 sztuk syntetycznych chemikaliów, co daje w sumie około 37 litrów niebezpiecznych materiałów w jednym domu! Ich źródłem jest stosowanie odświeżaczy powietrza, w tym świec i kadzideł. Toksyczne składniki zawiera również wiele środków czyszczących. Znajdują się w nich etylowe etery glikolowe i terpen, które są związane z występowaniem alergii i astmy.

infoplanet ekologia i zdrowie toksyczne powietrze w domu 7 srodki czyszczace

8. Powłoki druciane i wykończenia z drewna

Najbardziej toksycznymi związkami emitowanymi z wielu produktów gospodarstwa domowego są formaldehyd i PCB. Ich źródłem są powłoki druciane, kleje i wykończenia z drewna, a także wiele tkanin. Oddychanie formaldehydem może powodować nudności i wywołać objawy, takie jak ból gardła, kaszel, krwawienie z nosa i łzawienie oczu. Dowiedziono również, że ma wpływ na powstawanie raka, szczególnie nosa i gardła. Inne źródła ekspozycji na formaldehyd to palenie i bierne palenie.

infoplanet ekologia i zdrowie toksyczne powietrze w domu 8 wykonczenia z drewna

9. Obudowy i materace

Środki zmniejszające palność są stosowane w obudowach komputerowych i telewizyjnych, obwodach elektrycznych, materacach i tapicerce. Zawierają polibromowane difenyloetery lub PBDE. Te ostatnie znajdują się także w przetworzonych tworzywach sztucznych i tkaninach, z których uwalniane są w postaci cząstek pyłu i gazów. Są przyczyną wielu negatywnych skutków dla zdrowia, a co gorsza, gromadzą się w organizmie. Ich poziomy rosną w zastraszającym tempie, dotykając skażeniem ludzi i zwierzęta. Badania udowadniają, że PDBE mają negatywny wpływ na zachowanie, uczenie się i pamięć u myszy.

infoplanet ekologia i zdrowie toksyczne powietrze w domu 9 materace

10. Plamoodporne powłoki

Perfluorowane kwasy (PFA) to substancje chemiczne, które zawierają nieprzywierające i odporne na plamy powłoki w wielu produktach, takich jak naczynia kuchenne. Niektóre badania wykazały, że PFA mogą zmniejszać płodność u kobiet, podnosić poziom cholesterolu, wpływać na wzrost dzieci, powodować zaburzenia równowagi hormonalnej, a nawet zwiększać ryzyko zachorowania na raka.

infoplanet ekologia i zdrowie toksyczne powietrze w domu 10 plamoodporne powloki

11. Materiały budowlane

Azbest to substancja, która wciąż znajduje się w izolacji, farbach i płytkach podłogowych oraz dachach wielu domów. Wiadomo, że powoduje wiele poważnych problemów zdrowotnych, w tym raka płuc, pylicę azbestową, choroby opłucnej i międzybłoniaka. Kolejną substancją szkodliwą występującą powszechnie w prasowanym drewnie używanym do produkcji regałów i mebli, jest formaldehyd. Największym źródłem tej szkodliwej substancji w domu jest żywiczny klej, który łączy cząstki drewna.

infoplanet ekologia i zdrowie toksyczne powietrze w domu 11 materialy budowlane

Skutki zdrowotne toksyn w domu

Zanieczyszczone powietrze w pomieszczeniach może w krótkim czasie powodować podrażnienie lub wysuszenie błon śluzowych oczu, nosa, dróg oddechowych i gardła, a także zawroty głowy, zmęczenie, gorączkę, problemy z pamięcią, bóle głowy, drażliwość, letarg i nudności. Często te skutki zdrowotne przypisywane są przeziębieniom i grypie, ale zlekceważone mogą doprowadzić do poważniejszych problemów,  takich jak astma, nadwrażliwość czy częste zapalenie płuc.

Skutki zanieczysczeń powietrza

Naukowcy odkryli, że dziecięce diagnozy alergii, autyzmu, zespołu Aspergera i Tourette'a są powiązane z zanieczyszczeniami wewnętrznymi, takimi jak kurz, wykładziny PCV i bierne palenie. Szczególnie powiązana z zaburzeniami spektrum autystycznego okazała się ekspozycja na ftalany we wczesnym stadium rozwoju.

Inne skutki zdrowotne pojawiają się w wyniku długotrwałego narażenia na substancję i dlatego trudniej jest powiązać je z obniżoną jakością powietrza w pomieszczeniach. Wiadomo jednak, że można do nich zaliczyć wieloczynnikową nadwrażliwość chemiczną (MCS), znaną również jako chorobę środowiskową lub zespół wielu alergii, która jest wyniszczającą podwyższoną reakcją immunologiczną. Jej objawy obejmują: zapalenie oczu, problemy z oddychaniem, kaszel, zmiany w rytmie serca, ból w klatce piersiowej, zmieszanie, problemy z zatokami, biegunkę, wzdęcia lub gazy, problemy trawienne, zawroty głowy, zmęczenie, ból głowy, swędzenie, problemy z pamięcią, zmiany nastroju, ból mięśni i stawów, nudności, słabą koncentrację, wysypkę, wrażliwość na światło i hałas, problemy ze snem, kichanie, ból gardła, problemy z koncentracją.

6 naturalnych sposobów likwidacji zanieczyszczeń powietrza w pomieszczeniach

Jak możesz poprawić jakość powietrza w pomieszczeniach? Na szczęście istnieje wiele skutecznych, naturalnych sposobów.

1. Wyeliminuj źródło

Sprawdź kuchenki gazowe i inne urządzenia kuchenne i grzewcze, aby zmniejszyć emisję szkodliwych substancji. Pozbądź się wszelkich niebezpiecznych zapachów syntetycznych w twoim domu – są bezwzględnie toksyczne i mają znaczny wpływ na jakość powietrza w pomieszczeniach. W dzisiejszych czasach musisz być bardzo ostrożny, ponieważ syntetyczne zapachy ma wiele przedmiotów codziennego użytku, od suszarek przez świece po worki na śmieci.

Eliminacja źródeł zanieczyszczeń

Upewnij się, że kupujesz produkty bezzapachowe lub o naturalnym zapachu. Uważaj na popularną ostatnio sztuczkę marketingową, które polega na umieszczaniu na etykiecie produktu zastrzeżenie: „zawiera olejki eteryczne”. Choć są one doskonałym, naturalnym zapachem, mogą być jedynie jednym, z wielu składników syntetycznych i szkodliwych substancji zapachowych produktu.

Ponadto zawsze należy regularnie czyścić klimatyzatory, osuszacze i nawilżacze powietrza, aby nie stały się urządzeniami, które przyczyniają się do pogorszenia jakości powietrza. Regularne sterylizowanie kanałów wentylacyjnych i filtrów piecowych jest kolejnym ważnym elementem, zapewniającym optymalną ilość zanieczyszczeń w pomieszczeniach. Nigdy nie należy również zostawać w garażu samochodu z włączonym silnikiem, ponieważ gazy z rury wydechowej mogą przedostać się do domu.

2. Regularnie wentyluj

American Lung Association zaleca regularne wprowadzanie świeżego powietrza do domu jako prosty i niedrogi sposób na rozrzedzenie zanieczyszczeń powietrza w pomieszczeniach.

Wentylacja pomieszczenia

– Właściwa wentylacja utrzymuje świeże powietrze i zdrowe wnętrze. Podobnie jak płuca, domy muszą być w stanie oddychać, aby zapewnić wymianę powietrza. Powietrze w pomieszczeniu może gromadzić wysokie poziomy wilgoci, zapachów, gazów, pyłów i innych zanieczyszczeń – przekonują eksperci.

Większość systemów ogrzewania i chłodzenia nie dopływu zapewnia świeżego powietrza. Otwórz okna i drzwi (nawet w zimie), aby mogło ono przedostać się do środka. Pamiętaj, że wentylatory łazienkowe i kuchenne również mogą przyczynić się do zmniejszenia zanieczyszczeń wewnątrz pomieszczeń.

3. Oczyść powietrze

Aby poprawić jakość powietrza w pomieszczeniach, upewnij się, że wybierasz naturalne środki czyszczące lub wprowadź swój własny zestaw: soda oczyszczona, cytrusy, olejki eteryczne i ocet. Mają one wiele naturalnych właściwości antyseptycznych, a dodatkowo są również naturalnymi środkami usuwającymi przykre zapachy. Możesz również stworzyć własny odświeżacz powietrza, używając wody i olejków eterycznych lub gotując cynamon, goździki i inne zioła na kuchence.

Oczyść powietrze olejkami

Jeśli lubisz świece, unikaj tych na bazie ropy naftowej, a więc z żelem i parafiną. Zamiast tego wybierz świece woskowe z knotami bawełnianymi lub z wosku pszczelego, które czyszczą powietrze emitując ujemne jony.

Częste pranie pościeli w bardzo gorącej wodzie to kolejna wskazówka prowadząca do zmniejszenia ilości alergenów i zanieczyszczeń w pomieszczeniach. Staraj się jednak jak najczęściej kupować produkty z bawełny organicznej.

4. Sprawdź swoje produkty

Kluczowe znaczenie ma także dobra jakość produktów do pielęgnacji. Powszechnie stosowane środki kosmetyczne, takie jak lakiery do włosów, mogą zatruć powietrze, którym oddychasz w pomieszczeniu.

Sprawdź swoje produkty kosmetyczne

– Żyjemy w wysoce chemicznym środowisku, w którym ludzie zużywają mnóstwo szkodliwych produktów. To, że coś jest na półkach w supermarkecie, nie oznacza, że jest bezpieczne – ostrzega David Rosenstreich, dyrektor oddziału alergologii i immunologii w nowojorskim Montefiore.

Należy również unikać detergentów do prania na bazie ropy naftowej oraz wybielaczy. Soda oczyszczona z octem może być tanim i skutecznym zamiennikiem tych detergentów.

5. Przemyślane umeblowanie

Unikaj mebli, dywanów i innych przedmiotów wyposażenia domu, które wprowadzają szkodliwe substancje do powietrza w pomieszczeniach. Jeżeli tylko możesz, zrezygnuj ze środków ognioodpornych i zdecyduj się na naturalne. Nie zapomnij o materacu, który zwykle zawiera toksyczne chemikalia.

Unikaj dywanów

6. Pomocne rośliny doniczkowe

Szukając rozwiązań wspomagających oczyszczanie powietrza w pomieszczeniach, warto pamiętać o naturze, czyli roślinach doniczkowych, które są doskonałym, naturalnym i skutecznym sposobem usuwania zanieczyszczeń z domu.

infoplanet ekologia i zdrowie toksyczne powietrze w domu rosliny

Jeśli zastanawiasz się, jak przetestować jakość powietrza, masz wiele możliwości, w tym zestawy do badań radonowych, a także do testów na alergeny, które są dostępne w sklepach tradycyjnych i w sprzedaży online. Ważnym testem ilości zanieczyszczeń, który powinien być zainstalowany we wszystkich domach, jest detektor tlenku węgla. Ponadto możesz przeprowadzić profesjonalną kontrolę jakości powietrza. Obecnie istnieją przenośne urządzenia monitorujące, które mogą wykrywać bardzo wiele lotnych związków organicznych, jak choćby formaldehyd, i niebezpiecznych gazów, takich jak tlenek węgla.