Istnieje wiele punktów krytycznych w ekosystemach i klimacie, a wiele z nich jest ze sobą połączonych. Oznacza to, że masowe zmiany, które wprowadzamy w środowisku, będą miały wiele nieoczekiwanych konsekwencji.

Jak mówi Garry Peterson z Stockholm Resilience Center w Szwecji, „świat jest o wiele bardziej zaskakującym miejscem niż się powszechnie zakłada”. Przykładem może być odwrót lodowca w Kanadzie w 2016 roku, który doprowadził do zmiany kierunku rzeki. W poszukiwaniu innych podobnych wydarzeń zespół Petersona przeanalizował 300 ekosystemów, ich potencjalnych punktów krytycznych lub zmian. W ten sposób uznano chociażby, że w miarę wzrostu poziomu opadów murawy mogą nagle zamieniać się w lasy.

infoplanet ekologia ekosystem i efekt domina zmiany

Badanie sugeruje, że prawie połowa zjawisk jest ze sobą powiązana. W ten sposób ekstremalne temperatury mogą przenieść więcej fosforu do rzek, jezior i morza oraz znacznie zwiększyć erozję gleby, zwłaszcza na zdegradowanych gruntach rolniczych. Może to spowodować zakwit glonów i wzmocnić spadek zawartości tlenu, który występuje, gdy woda jest ciepła. Prowadzi to do jeszcze większych „martwych stref wodnych” z niskim poziomem tlenu, co może mieć spowodować kolejny efekt domina.

Praca zespołu pokazuje, że przekroczenie jednego punktu krytycznego zwiększa ryzyko przekroczenia drugiego, wywołując w ten sposób całą kaskadę efektów. Z tego względu – przekonuje Peterson –możemy nawet nie rozpoznać niebezpieczeństwa dopóki nie będzie za późno mówi. Choć pomysł, że możemy zbliżyć się do punktu krytycznego, powyżej którego nasz ekosystem się zawali, w latach 70. był wyśmiewany, wygląda na to, że już przekroczyliśmy punkt krytyczny.

infoplanet ekologia ekosystem i efekt domina srodowisko

Jak twierdzi Peterson, naukowcy specjalizują się w wąskich obszarach i często nie zauważają połączeń między różnymi ekosystemami ziemi. Choć zakładamy, że przyszłość będzie mniej więcej kontynuacją tego, co się teraz dzieje, modele komputerowe często wykluczają zjawiska prowadzące do nagłych, nieciągłych zmian, powodujących, iż schematy są zbyt niestabilne. Zdaniem naukowców może to być poważny błąd, ponieważ powinniśmy przygotowywać się na znacznie bardziej niestabilną przyszłość.

Źródło: Science, DOI: 10.1126 / science.aat7850

kup artykuly platne