Pszczoły uważamy za pokorne owady, które potrafią niewiele więcej niż bezmyślne drony o instynkcie biologicznym brzęczące na autopilocie. Jednak pod ścisłą kontrolą twórczych naukowców dowiadujemy się, że każda pszczoła ma wyjątkową osobowość, która umożliwia jej rozwiązywanie problemów, dokonywanie wyborów i reagowanie w sposób podejrzanie podobny do ludzkich emocji. Jak przekonuje Andrew Barron z Macquarie University w Sydney w Australii, „pszczoły są zdolne do zachowań, które w stopniu złożoności rywalizują z działaniem prostych ssaków”.

Pszczoły i granice ich umiejętności

Od dziesięcioleci wiemy, że pszczoły pracujące razem są zdolne do wielkich rzeczy – nie tylko symbolicznego języka w postaci ich tańca wagowego, którego używają do dzielenia się informacjami na temat lokalizacji źródeł żywności. Potem pojawiły się odkrycia, które wskazywały, że owady te zasługują na jeszcze więcej uznania. Mogą podążać za skomplikowanymi regułami, rozróżniać wzory w przyrodzie, sortować bodźce zmysłowe według kształtu i koloru, a nawet posiadać elementarną zdolność matematyki.

infoplanet ekologia pszczoly maja osobowosc granice umiejetnosci

Aby przetestować granice zdolności pszczół, Olli Loukola i jego współpracownicy z Queen Mary University of London nauczyli owady wrzucać małe plastikowe kule do otworów, które gwarantowały im wygranie słodkiej wody. Następnie pszczoły z zaangażowaniem obsługiwały miniaturowe automaty sprzedające, często znajdując skróty do słodkiej nagrody – niektóre nawet chyliły się do tyłu, co nie było dla nich naturalne. W innym eksperymencie pszczoły zostały wyszkolone do ciągnięcia strun w celu wydania smacznych nagród.

Badanie sznurkowe, opublikowane w 2016 roku, były prawdopodobnie pierwszym dowodem użycia narzędzi u bezkręgowców. Do tej pory zdolności te zarezerwowane były dla ptaków i ssaków, szczególnie naczelnych. Inne badania wykazały, że pszczoły w laboratorium wykonują zadanie tylko jeśli mają wszystkie niezbędne informacje, sugerując prymitywną formę metapoznania.

– Pszczoły to także eksperci nawigacji. Podobnie jak akwizytorzy, pszczoły muszą poruszać się pomiędzy dużą liczbą łąk kwiatów po najbardziej efektywnej trasie. Dołączając miniaturowe nadajniki do pszczół i śledząc je za pomocą radaru, odkryłem niedawno, że owady nie tylko pamiętały, gdzie były wcześniej, ale także latali krótszymi, prostszymi ścieżkami w miarę upływu czasu. To pokazuje, że stale uczą się od środowiska i innowacji, a nie po prostu powtarzają działania mechanicznie – wyjaśnia Joseph Woodgate, ekolog behawioralny na Queen Mary University.

Pszczoły i uczucia

Takie ustalenia zdumiały biologów, którzy zakładali, że pszczoły przypominają genetycznie zaprogramowane boty sterowane instynktem i niezdolne do rozwiązywania problemów lub uczenia się nowych umiejętności. Mimo to prawdopodobnie największą niespodzianką dotyczącą inteligencji, którą posiada pszczoła, było odkrycie, że jej życiem wewnętrznym rządzą złożone uczucia – stany mentalne, które są w pewien sposób podobne do ludzkich emocji, jak zniechęcenie i zadowolenie. U ludzi uczucie szczęścia sprawia, że reagujemy bardziej pozytywnie na niejednoznaczne sytuacje. Aby sprawdzić, czy dzieje się to w przypadku trzmieli, naukowcy przekazali wodę cukrową niektórym pszczołom, ale innym nie. Te, które otrzymały syrop, częściej poszukiwały nieznanych źródeł pożywienia.

infoplanet ekologia pszczoly maja osobowosc pszczoly i uczucia

Niespodziewana nagroda zdawała się wywoływać uderzenie dopaminy, która – podobnie jak u ludzi –wprawiła pszczoły w bardziej pozytywny stan umysłu. Te, które spożywały cukier, były również odważniejsze, gdy wcześniej naukowcy symulowali atak drapieżników. Jednak główny autor badania, Clint Perry z Queen Mary University, nie twierdzi, że żądne przygód pszczoły były „szczęśliwe”. Jak przkonuje, to stan, który jest wystarczająco trudny do zdefiniowania nawet u ludzi. Jednak inne badania potwierdzają, że pszczoła ma również uczucia. Melissa Bateson i zespół z Newcastle University w Wielkiej Brytanii pokazali, że podczas imitacji ataku drapieżnika pszczoły były bardziej pesymistyczne i rzadziej ryzykowały wypróbowywanie nowych nektarów, których zapachów nie rozpoznawały.

– Kwestia, czy zwierzęta mają podobne do człowieka emocje, jest niezwykle kontrowersyjna, przez co niektórzy naukowcy niechętnie stwierdzają, że pszczoła ma podobne odczucia do ludzi. Jednak nawet jeśli pszczoły nie mogą wypełniać ankiet, by opisać ich poziom zadowolenia, byłoby zaskakujące, gdyby brakowało im co najmniej ekwiwalentów stanów emocjonalnych. Powodem, dla którego emocje prawdopodobnie ewoluowały, jest pomaganie organizmom w podejmowaniu lepszych decyzji. Zwierzę, które nie czuje czegoś w rodzaju strachu, gdy stanie w obliczu niebezpieczeństwa, lub entuzjazmu, gdy żywność jest obfita, będzie miało złe długoterminowe perspektywy przetrwania– wyjaśnia Perry.

Te odkrycia sugerują, że pszczoły są na czele owadów. Co jeszcze bardziej niezwykłe, owady takie jak pszczoła, nie mają kory przedczołowej, związanej z planowaniem, i nie są ograniczone do części szarej mózgu w głowie. Mogą zatem przetwarzać informacje w wiązkach komórek nerwowych w innych częściach mózgu i w ciele. Kiedy dowiemy się więcej o mózgach pszczół i ich działaniu, zdobędziemy wgląd również w nasze procesy poznawcze i emocjonalne. Pszczoły mogą nawet pomóc w rozwiązaniu niektórych z najbardziej trudnych problemów umysłu, takich jak przetwarzanie myśli.

Źródło: CNN

kup artykuly platne