Od powstania ludzkiej cywilizacji ilość żywej materii na Ziemi zmniejszyła się o połowę. Jest to jeden z oszałamiających faktów wynikających z najbardziej wszechstronnego globalnego spisu żywych organizmów przeprowadzonego dotychczas.

Globalny spis organizmów

Zespół zdefiniował biomasę jako masę węgla w organizmach żywych. Odzwierciedla to wagę cząsteczek życia, takich jak białka i DNA, i wyklucza wodę, której ilość jest zmienna. Jak udało się stwierdzić, całkowita ilość biomasy na Ziemi wynosi 550 gigaton. Dla porównania, mniej więcej tę samą masę ma woda w stosunkowo małym jeziorze.

– Nikt nigdy nie dokonał tak wszechstronnego spisu całej biomasy. Analiza jest oparta na setkach dokumentów, konsultowaliśmy się również z wieloma ekspertami. Ta ogólna liczba kryje wiele niespodzianek. Wiele rzeczy nas zaskoczyło – wyjaśnia szef zespołu badawczego Ron Milo z Instytutu Naukowego Weizmanna w Izraelu.

infoplanet ekologia zycie na ziemi sie kurczy globalny spis organizmow

Początkowo biologowie myśleli, że większość biomasy na świecie to bakterie. Jednak, jak się okazało, dominującą rolę odegrały rośliny. Wyłącznie lądowe rośliny stanowią 80% całej wartości biomasy. Choć wydaje się to dobra wiadomością, informacja ma niepokojące implikacje. W porównaniu do badania przeprowadzonego w 2017 roku przez Karla-Heinza Erba z Uniwersytetu Zasobów Naturalnych i Nauk Przyrodniczych w Austrii, od początku ludzkiej cywilizacji całkowita biomasa roślin lądowych zmniejszyła się o połowę. Oznacza to, że również z całkowitej biomasy została wyłącznie jedna druga.

– Spadek biomasy roślin gruntowych wynika z wylesiania i innych zmian w użytkowaniu gruntów, a także z wypasu i gospodarki leśnej, utrzymującej niski poziom roślinności. Ludzie korzystając z ziemi zmniejszyli o połowę zasoby biomasy na świecie – komentuje Erb.

Zaskakująca biomasa

Spadek biomasy roślinności nie jest jedynym wpływem, jaki ludzie mieli na planetę. 30 razy większa niż wszystkich dzikich ptaków jest obecnie biomasa ptaków domowych – głównie kurcząt. Co więcej, całkowita biomasa ludzi wynosi 0,06 gigaton i jest znacznie większa niż wszystkich dzikich ssaków na świecie (0,007 gigaton). Taka zależność to wynik dużych spadków populacji u dzikich ssaków, przy jednoczesnym wzroście populacji ludzkiej do 7,3 miliarda. Spadła również biomasa dzikich ssaków lądowych z 0,02 do 0,003 gigaton i ssaków morskich, takich jak wieloryby – z 0,02 do 0,004 gigaton.

Drugą co do wielkości grupę pod względem biomasy (13%) po roślinach lądowych stanowią bakterie – to 70 gigaton. Jednak 90% tych bakterii żyje głęboko pod powierzchnią Ziemi. Na trzecim miejscu znajdują się grzyby, w tym muchomory. Po nich następują archaea (proste komórki podobne do bakterii) i protisty (bardziej złożone jednokomórkowe organizmy, takie jak ameba). Wszystkie zwierzęta na świecie odpowiadają za zaledwie 2 gigaton, czyli poniżej 1%.

infoplanet ekologia zycie na ziemi sie kurczy zaskakujaca biomasa

– Kolejną dużą niespodzianką jest 50 razy więcej biomasy na lądzie niż w oceanach. Ziemska biomasa to około 470 gigaton w porównaniu do 70 gigaton biomasy pod powierzchnią i 6 gigaton we wszystkich oceanach – mówi Milo.

Niepewne liczby

Powodem tej ogromnej rozbieżności biomasy jest fakt, że rośliny na lądzie muszą akumulować biomasę, aby rosnąć wysoko i docierać do światła. W morzu organizmy fotosyntetyczne, które gromadzą masę, mają tendencję do opadania.

Wciąż istnieje jednak ogromna niepewność co do wyliczonych liczb. Zgodnie z szacunkami zespołu, znaki zapytania pojawiają się dla każdego rodzaju życia. Przykładowo, nie znamy nawet całkowitej biomasy słoni.

infoplanet ekologia zycie na ziemi sie kurczy niepewne liczby

– Jeden z trzech gatunków został ostatnio dobrze sprawdzony, ale ich wyginięcie było tak szybkie i znaczne, że nawet ta suma jest teraz niepewna, a przeliczanie liczb na masy ciała wymaga konsekwencji oraz pewności założeń – ocenia Milo,.

Jak twierdza naukowcy, biomasy lasów, upraw, ludzi i zwierząt można obliczyć z uzasadnioną pewnością. Dla innych organizmów fauny lądowej i morskiej liczby stają się coraz bardziej niepewne. W przypadku owadów, bakterii i wirusów pozostają one zasadniczo wyłącznie przypuszczeniami.