Choroba Alzheimera, mimo ogromnych nakładów na badania, jest wciąż jedną z najmniej poznanych. Nie wiemy, jakie są przyczyny jej powstawania, a także w jaki sposób leczyć chorych. Jedyne, co w obecnym stanie wiedzy możemy osiągnąć, to próby zahamowania rozwoju choroby, poprawa jakości życia chorego oraz opiekuna. Stąd też często zwraca się uwagę na profilaktykę zachorowań –stosowanie się do reguł zdrowego stylu życia, aby unikać zagrożeń, które – według przewidywań naukowców – mogą wywoływać chorobę lub przyczyniać się do jej rozwoju.

Geneza choroby Alzheimera

Alzheimer to choroba z grupy neurodegeneracyjnych. Niszczy komórki kory mózgowej, co w rezultacie prowadzi do uszkodzenia takich funkcji umysłowych, jak pamięć, mowa czy myślenie abstrakcyjne. Kolejne etapy choroby prowadzą do całkowitego uzależnienia chorego od otoczenia, a później do jego śmierci.

infoplanet zdrowa glowa diagnoza alzheimera

Choroba trwa około 7 lat, ale zdarza się, że jej przebieg zdecydowanie się wydłuża. Może wynosić nawet 18 lat. Trudno powiedzieć, kiedy dokładnie zaczynają się dolegliwości związane z Alzheimerem. Podobnie trudny do przewidzenia jest przebieg choroby. Są oczywiście elementy które występują bardzo często. Zdarzają się jednak przypadki, w których objawy każdego etapu choroby mieszają się ze sobą i występują łącznie.

Etapy choroby

Proces chorobowy jest dzielony na kilka etapów. Nie u każdej osoby przebiegają one jednakowo, niemniej w większości przypadków występuje przynajmniej część objawów typowych dla danego okresu.

Stadium pierwsze: Otępienie łagodne

W początkowym etapie trudno się zorientować że powodem zaburzeń jest choroba. Biorąc pod uwagę, że mówimy o osobach starszych, często drobne zaburzenia pamięci czy orientacji w terenie przypisuje się procesowi starzenia.

Alzheimer jest najczęściej diagnozowany u osób po 65 roku życia, ale chorują na niego również osoby młodsze. Mówi się wówczas o wczesnym stadium choroby. Pierwsze objawy to roztargnienie, zagubienie, zapominanie słów, odkładanie przedmiotów w miejsca, w których nie powinny się znaleźć, np. położenie kluczy do lodówki. Chory ma świadomość tego, co się z nim dzieje, dlatego staje się nerwowy. Może wpaść w depresję, zaburzenia nastroju i osobowości. Powoduje to wycofywanie się z życia społecznego oraz izolowanie od ludzi. Chory jednak w dalszym ciągu jest samodzielny i potrzebuje jedynie niewielkiej pomocy osób trzecich.

Stadium drugie: Otępienie średnie

W kolejnym etapie zaburzenia pamięci są już wyraźnie, pojawiają sie również zaburzenia mowy oraz początki zaburzeń ruchowych. Objawy są już bardzo dobrze widoczne dla otoczenia. Często dochodzą do tego zaburzenia osobowości, takie jak nerwowość i zachowania agresywne. Pojawiają się objawy psychiatryczne – halucynacje, omamy. Bardzo często chory myli rytm dnia i nocy, co wywołuje bardzo trudną sytuację dla opiekuna, ponieważ jest zaangażowany w opiekę nad chorym przez całą dobę. 

Stadium trzecie: Otępienie bardzo zaawansowane

Osoba chora staje sie całkowicie zależna od opiekuna. Niemożliwe jest samodzielne wykonywanie czynności codziennych, jak mycie, ubieranie się czy jedzenie. Pojawiają się ograniczenia w sferze ruchowej – chory nie może poruszać się o własnych siłach, później w ogóle nie chodzi. Bardzo często do zaburzeń typowych dla choroby Alzheimera dołącza się parkinsonizm. Wówczas ciało jest pochylone, pojawia się również niezborność ruchów i drżenie rąk.

Chory przestaje rozpoznawać twarze osób, nawet najbliższych i opiekunów. Rozpoczyna się etap leżenia, który kończy się śmiercią. Śmierć nie następuje w wyniku choroby Alzheimera, ale innych, towarzyszących lub pojawiających się w tym okresie chorób. Często jest to zapalenie płuc lub niewydolność nerek lub układu krążenia.

Opieka nad osobą chorą na Alzheimera

Opieka nad osobą chorą na Alzheimera jest procesem złożonym i wyczerpującym, szczególnie w późniejszych stadiach choroby. Najczęściej z powodu niezrozumienia przez otoczenie oraz wstydu przed najbliższymi chory powoli zostaje odcięty od świata, swojego środowiska, znajomych, a finalnie również rodziny.

Opiekun nierzadko zostaje z problemem sam. Najczęściej jest nim jedna osoba, która bardzo często pracuje i musi pogodzić pracę zawodową z opieką. Nie jest to właściwe rozwiązanie. Alzheimer to problem społeczny, powinno się o nim mówić oraz szukać pomocy w specjalistycznych jednostkach do tego przeznaczonych. Chory potrzebuje opieki w wielu zakresach, potrzebna jest więc współpraca wielu specjalistów – lekarza rodzinnego, neurologa, psychiatry oraz specjalistów, jeżeli chory cierpi na dodatkowe schorzenia somatyczne.

W Polsce jest na tym polu jeszcze bardzo dużo do zrobienia. Oprócz leków farmakologicznych, spowalniających przebieg choroby oraz maskujących jej negatywne skutki, możemy wykonać cały szereg działań, które spowodują, że chory utrzyma dłużej sprawność psychiczną i fizyczną, a co za tym idzie – dłużej będzie z rodziną.

 

Do najważniejszych zasad opieki nad chorym na Alzheimera należą:


  • zapewnianie kontaktu z otoczeniem,

  • wykonywanie samodzielnie codzienne czynności jak najdłużej – chory nie jest wyręczany,

  • rozpoczęcie leczenia tak szybko, jak to tylko możliwe,

  • stały kontakt z lekarzami specjalistami,

  • przyjmowanie leków zalecanych przez lekarzy,

  • wykonywanie samodzielnie lub wspólnie z opiekunem ćwiczeń pamięci w postaci prostych łamigłówek, krzyżówek i zagadek słownych,

  • zachowanie aktywności fizycznej – co najmniej spacery, a jeżeli chory wcześniej uprawiał jakieś sporty, nie rezygnuje z nich,

  • zapewnienie spokoju oraz regularnego rozkładu dnia,

  • pozytywne nastawienie otoczenia chorego – zrozumienie, że jego zachowanie wynika z choroby, nie złych intencji,

  • dbanie o higienę chorego,

  • stosowanie zróżnicowanej diety – pozbawionej dużej ilości tłuszczy zwierzęcych, a bogatej w kwasy tłuszczowe Omega-3,

  • dostarczanie odpowiedniej ilość płynów – min. 2 litrów w ciągu dnia,

  • zaopatrzenie chorego w tabliczkę z adresem zamieszkania oraz telefonem do opiekuna,

  • poinformowanie otoczenia, sąsiadów i rodziny na jaką dolegliwość cierpi chory na wypadek, gdyby się zagubił lub potrzebował pomocy.