Grypa to realny problem. Starają się jej uniknąć wszyscy, ale przyczyna infekcji często pozostaje nieznana. To, co nadchodzi później, jest wszystkim dobrze znajome – kaszel, kichanie, gorączka, ból gardła i głowy, mgła mózgu, zmęczenie, zatkany nos i obolałe ciało. Zewnętrzne objawy tej choroby to jednak tylko szczyt góry lodowej. Czy kiedykolwiek zastanawiałeś się jednak, jakie spustoszenie wirus odgrywa wewnątrz ciała, a szczególnie w mózgu?

Wirusowe taktyki

Aby zrozumieć wpływ wirusa na mózg, musisz poznać zasady działania układu odpornościowego, który uaktywnia się, gdy wyczuwa patogen. Jako mechanizm obronny próbuje on zapobiec wymknięciu się infekcji spod kontroli i spowodowaniu poważnego uszkodzenia ciała. Choć wirus próbuje zmylić go, ukrywając się i replikując w komórkach gospodarza, może zostać wykryty dzięki układowi zgodności tkankowej, który określa, czy dany gen zachowuje się odpowiednio, czy nie. Jak to możliwe?

Układ odpornościowy

Grupa białek (MHC klasy 1) odsłania z wnętrza komórki na powierzchnię zainfekowane fragmenty i uwalnia interferony, które zawiadamiają o wirusowym niebezpieczeństwie pobliskie komórki. Wówczas układ odpornościowy uwalnia jedną z kilku rodzajów białych krwinek, które szukają obcych ciał i eliminują je. Są to: limfocyty T, naturalne komórki zabójcy (komórki NK), monocyty i komórki tuczne.

Naturalne komórki zabójcy znajdują komórki zakażone wirusem i wywołują śmierć komórki. W tym samym czasie określony typ limfocytów T rozpoznaje wirusa po części eksponowanej na powierzchni komórki, a następnie uwalnia cytokiny. Aktywują one odpowiedź immunologiczną, której objawy są nam znajome: gorączkę, zmęczenie, zmniejszenie apetytu, obniżenie nastroju, spadek funkcji psychoruchowych i koncentracji. To właśnie efekty uwalniania cytokin w różnych rejonach mózgu.

Burza (w) mózgu

Jeśli chodzi o grypę mózgu, ogromną rolę odgrywają neurotransmitery: serotonina, dopamina, noradrenalina, cholina, glutaminian. Cytokinowa odpowiedź układu immunologicznego w ośrodkowym układzie nerwowym znacznie spowalnia ich uwalnianie. W efekcie spadek poziomu dopaminy i serotoniny wpływa na uczenie się i pamięć, a także na dobre samopoczucie. Mniejszy poziom noradrenaliny obniża czas reakcji, choliny – ogranicza zdolność zapamiętywania nowych informacji, a glutaminianu – wpływa na mięśnie.

Walka z grypą

Mniejszy poziom neurotransmiterów wpływa również na obwody neuronalne określonych obszarów mózgu. Infekcja obciąża je w obrębie zwojów podstawy mózgu, przedniej części zakrętu obręczy, ciała migdałowatego i hipokampa. Są one związane z aktywnością ruchową, motywacją, lękiem, pobudzeniem i pamięcią. Natomiast w podwzgórzu, regulującym temperaturę ciała, głód, pragnienie i inne funkcje autonomiczne, uwalnianie cytokin wywołuje zmiany w funkcjach homeostatycznych. Zasadniczo obserwuje się wzrost temperatury, gorączkę, wzrost senności i zmniejszenie apetytu. To próba stworzenia środowiska, które nie sprzyja replikacji wirusa i pozwala ciału poświęcić większość energii na walkę z nim.

Niezwykle ważne zjawisko grypy mózgu opisuje profesor neurochirurgii na Uniwersytecie w Rochester Marken Nedergaard. Stwierdza on, że białka, które gromadzą się w przestrzeni między komórkami mózgu w ciągu dnia zmywa płyn mózgowo-rdzeniowy. Proces ten jest istotny, ponieważ organizm zwalczający infekcję ma do czynienia z nadwyżką białek, które należy usunąć. Inaczej może on utrudniać normalne funkcje metaboliczne i powodować mgłę umysłową.

Grypowa mgła umysłowa

Choroby sezonowe, podobnie jak alkohol czy deprywacja snu, zaburzają procesy poznawcze, wydłużając czasu reakcji na bodźce i ograniczając zdolności do przechowywania nowych informacji. Udowodnił to jeden z eksperymentów, przeprowadzonych na 198 mężczyznach i kobietach, w którym testowi poznawczemu poddano dwukrotnie – w czasie zdrowia i choroby.

Zaburzone zdolności poznawcze

Jak się okazało, osobom zainfekowanym więcej czasu zajęło uczenie się nowych rzeczy i wykonywanie zadań z zakresu rozumowania werbalnego, a także odzyskiwania informacji. Co ciekawe, upośledzenie funkcji poznawczych rozpoczęło się od 24 do 48 godzin przed wystąpieniem objawów i trwało kilka tygodni po ustaniu kaszlu i kichania.

W innym badaniu, przeprowadzonym w 2012 roku, 25 uczniów odbywało symulowane egzaminy na prawo jazdy. 15 z nich podczas pierwszej sesji było zdrowych, a podczas drugiej – w trakcie grypy. Wyniki wykazały upośledzenie czasu reakcji, zwłaszcza w przypadku nieoczekiwanych zdarzeń, chociaż podstawowe umiejętności prowadzenia pojazdu nie uległy pogorszeniu. Badania te wykazały więc, że stan zapalny jest kluczowym czynnikiem, który łączy układ odpornościowy, neurologiczny i psychologiczny, powodując poznawcze niedobory w trakcie grypy.

Antywirusowy plan działania

Niestety, niewiele da się zrobić, by poprawić funkcjonowanie organizmu w czasie walki z infekcją wirusową. Jednak istnieją pewne sposoby na to, aby poczuć się mniej zmęczonym w czasie rekonwalescencji.

Myśl pozytywnie

Nigdy nie lekceważ potęgi pozytywnego myślenia! Badania sugerują, że optymistyczne nastawienie pomaga chronić przed grypą lub zmniejsza nasilenie objawów, a stres zaburza działanie układu odpornościowego poprzez uwalnianie kortyzolu (hormon stresu) i sprawia, że jesteś bardziej podatny na choroby.

Nie żałuj sobie snu

Jeśli chodzi o walkę z grypą, bardzo ważny jest sen. Jak wspomniano wcześniej, spanie pozwala twojemu ciału skupić energię na walce z wirusem, pozwalając usunąć zbędne białka zgromadzone pomiędzy komórkami mózgowymi.

infoplanet zdrowa glowa grypa mozgu nie zaluj snu

Zażywaj kofeinę

Badanie z 2014 roku potwierdziło korzyści picia kofeiny jako stymulanta i ibuprofenu w charakterze środka przeciwzapalnego. Czterem grupom pacjentów dwa razy w ciągu 3 godzin podawano 200 miligramów ibuprofenu ze 100 miligramami kofeiny, 200 miligramów samego ibuprofenu, 100 miligramów samej kofeiny lub placebo. Kofeina i ibuprofen okazały się przyczyną największej poprawy czasu reakcji na bodźce. Eksperyment udowodnił również, ze pewną poprawę powodowało spożywanie samej kofeiny. Tak więc sama filiżanka kawy może podczas grypy postawić cię na nogi.