Dogłębna analiza tkanki mózgu osób chorych na Alzheimera odkryła w nich wirus opryszczki HHV-6. Ich znalezienie stało się podstawą kontrowersyjnej teorii, że wirus opryszczki odgrywa w tej chorobie znaczącą rolę. Jeśli to prawda, może się okazać, że niektóre przypadki Alzheimera będą mogły być leczone lekami przeciwwirusowymi. Wyniki badań są na tyle obiecujące, że już mówi się o przełomie w szukaniu przyczyn i leczeniu choroby Alzheimera.

Czynniki ryzyka choroby Alzheimera

Choroba Alzheimera jest najczęstszą przyczyną demencji i dotyka około 47 milionów ludzi na całym świecie. Leczenie może tymczasowo spowolnić postęp choroby, ale nie ma lekarstwa, które mogłoby całkowicie powstrzymać jej rozwój. Wciąż nie ma również pewności co do tego, co ją powoduje. Jednak ostatnie badania sugerują, że czynnik ryzyka stanowią wirusy, w szczególności wirus opryszczki HHV-6. Nie wszyscy naukowcy badający chorobę Alzheimera są jednak do tego przekonani.

W najnowszym badaniu Joel Dudley z Icahn School of Medicine na Mount Sinai w Nowym Jorku wraz z zespołem przeanalizował duży zbiór danych molekularnych z banków mózgowia, w tym DNA, RNA i białek, a także dane kliniczne od 622 dawców mózgu chorych na Alzheimera i 322 dawców bez tego schorzenia. Celem badaczy było zbudowanie modelu komputerowego łączącego wszystkie dane, który pozwalałby zrozumieć, w jaki sposób zachodzą zmiany aktywności molekularnej w mózgu chorego na chorobą Alzheimera.

infoplanet zdrowie wirus opryszczki a choroba alzheimera czynniki ryzyka

– Nie szukaliśmy wirusów. Próbowaliśmy znaleźć nowe leki na chorobę Alzheimera. Zespół był zaskoczony, że wiele genów, które wydawały się dotknięte chorobą Alzheimera, to geny zaangażowane w obronę organizmu przed wirusami – wyjaśnia Dudley.

Geny a choroba Alzheimera

Naukowcy zaczęli analizować dane genetyczne, aby wyszukać geny wirusowe, i odkryli, że dwa z nich – ludzki wirus opryszczki HHV6 i HHV7 w mózgach osób chorujących na chorobę Alzheimera występowały znacznie częściej. To odkrycie nie było jednak jeszcze dowodem na to, że wirusy są w jakiś sposób konsekwencją choroby Alzheimera czy też przyczyniają się do jej powstania. Aby to stwierdzić, uczeni wykorzystali dane do zbudowania modelu, w którym wirusowe geny i ludzkie geny wpływają na siebie nawzajem.

Spekulacja ujawniła, że wiele ludzkich genów wcześniej zaangażowanych w chorobę Alzheimera jest aktywowanych lub hamowanych w odpowiedzi na obecność genów wirusowych. HHV6 i HHV7 lub przeciwciała wskazujące na ekspozycję na HHV6 w przeszłości pojawiły się we krwi ponad 95% osób. U większości osób są one uśpione i nie powodują choroby. Ale u niektórych ludzi stają się aktywne i infekują neurony w mózgu.

– Trudno powiedzieć, czy to jest przyczyna choroby, ale możemy wywnioskować, że aktywność wirusa wydaje się być bezpośrednio związana z aktywnością innych genów i ścieżek, o których wiadomo, że odgrywają rolę w chorobie Alzheimera – wyjaśnia Dudley.

infoplanet zdrowie wirus opryszczki a choroba alzheimera geny

– Możliwe, że do objawów choroby prowadzą geny ryzyka choroby Alzheimera i obecność wirusów. Istnieje wiele potencjalnych wskazówek, a my wciąż próbujemy zebrać wszystkie dane razem – mówi współautor badania Sam Gandy.

Pierwotny układ odpornościowy

Wyniki mogą być również potwierdzeniem tezy, że istnieje związek między chorobą Alzheimera i wrodzonym sposobem obrony układu odpornościowego przed infekcjami aktywnymi w mózgu. Niektórzy badacze uważają, że znak rozpoznawczy choroby Alzheimera w mózgu, a więc płytki beta-amyloidowe, są produkowane w celu zabijania drobnoustrojów, ale gdy nie są usuwane wystarczająco szybko, powodują problemy.

– Możliwe, że wirusy, które znaleźliśmy, są jednym z wielu czynników środowiskowych wywołujących wrodzoną reakcję immunologiczną, która zwiększa ryzyko choroby Alzheimera u osób z podatnością genetyczną. Jeśli jest to mechanizm odpowiedzialny za chorobę Alzheimera, nie wiadomo jeszcze, w ilu przypadkach wirus przyczynia się do rozwoju choroby – komentuje Dudley.

infoplanet zdrowie wirus opryszczki a choroba alzheimera pierwotny uklad

Bart De Strooper z University College of London uważa, że pomysł jest interesujący. Chociaż nie dowodzi roli przyczynowej, zwraca uwagę na możliwość przyczyniania się infekcji do procesu chorobowego. Co więcej, odkrycia potwierdzają kilka badań opublikowanych w tym roku przez badaczy z Tajwanu. Wynika z nich, że osoby z wirusem opryszczki mają większe ryzyko otępienia starczego. Co najważniejsze, w tych analizach u pacjentów leczonych lekami przeciwwirusowymi ryzyko demencji zmniejszyło się dziesięciokrotnie.

Chociaż wciąż nie jest jasne, w jaki sposób geny, wirusy i inne czynniki wpływają na siebie, modele zespołu stawiają kolejne, sprawdzalne hipotezy dotyczące biologii choroby, torując drogę nowym metodom leczenia. Dlatego zespół ma nadzieję na opracowanie testów identyfikujących nosicieli HHV6 i HHV7, u których występuje Alzheimer lub inne czynniki ryzyka, a następnie leczenie tych osób lekami antywirusowymi może zmienić przebieg choroby.