Rzymianom zawdzięczamy drogi, publiczne toalety i nowoczesny kalendarz, ale możemy im również podziękować za szerzenie śmiertelnej choroby – gruźlicy. Analiza genetyczna DNA sugeruje, że chociaż gruźlica pojawiła się po raz pierwszy około 5000 lat temu w Afryce, Imperium Rzymskie stoi za jej szybkim rozprzestrzenieniem w Europie i poza nią.

Nieleczona gruźlica może powodować przewlekły kaszel, utratę masy ciała i powolną śmierć. Według niektórych szacunków, Mycobacterium tuberculosis – bakterie, które ją wywołują, zabiły więcej ludzi niż jakakolwiek inna choroba zakaźna w historii.

– Szczep gruźlicy, który dotyka ludzi, nie może być przenoszony przez zwierzęta – mówi Caitlin Pepperell z University of Wisconsin-Madison. – Stąd wiemy, że ewolucja bakterii jest nierozerwalnie związana z ludźmi.

Aby poznać drzewo genealogiczne wirusa, zespół Pepperell przyjrzał się sekwencjom genetycznym 552 próbek bakterii gruźlicy uzyskanych od ludzi na całym świecie. Wiadomo było, że bakterie można podzielić na siedem różnych rodzin. Zespół Pepperell odkrył, że ostatni wspólny przodek wszystkich tych linii początkowo pojawił się w Afryce między 4000 a 6000 lat temu, czyli około 3000 r. p.n.e. Trzy z badanych szczepów nigdy nie rozprzestrzeniły się poza Afryką. Jednak, jak wskazuje DNA, przed 300 r. p.n.e jedna linia została przeniesiona z Zachodniej do Wschodniej Afryki, a następnie do południowej Azji i aż do Papui Nowej Gwinei.

infoplanet zdrowie gruzlica choroba starozytnych rzymian zolnierze

– Bakterie gruźlicy rozprzestrzeniają się w zamkniętych przestrzeniach. Takimi były rzymskie gigantyczne łaźnie i koszary wojskowe, w których spało wielu ludzi. Nie jest jasne, dlaczego ten szczep rozprzestrzenił się tak szybko i na takim obszarze, ale być może ma to związek z faktem, iż wówczas statki handlowe przewoziły na Oceanie Indyjskim towary takie jak muszle i przyprawy – powiedziała Pepperell. – Najbardziej rozpowszechniony na świecie szczep wirusa wydaje się jednak pochodzić z nieco późniejszego okresu, około I w. n.e. Czas rozprzestrzenienia się gruźlicy jest spójny z migracjami Rzymian zmierzającymi do eksploracji Morza Śródziemnego – dodaje.

Wygląda więc na to, że Rzymianie i ich gigantyczne łaźnie stworzyły łatwą drogę do rozprzestrzeniania się bakterii.