Otyłość definiowana jest jako nadmierne gromadzenie się tkanki tłuszczowej w organizmie. Mówimy o niej, gdy tkanka tłuszczowa stanowi więcej niż 20% całkowitej masy ciała u kobiet i 25% u mężczyzn. Otyłości towarzyszy ryzyko poważnych chorób, m.in. cukrzycy, chorób serca i nowotworów.

Otyłość w pigułce

W krajach wysokorozwiniętych otyłość stanowi poważny problem społeczny. Z jej powodu cierpi około 641 mln dorosłych, z czego 375 mln stanowią kobiety, a 266 mln – mężczyźni. Coraz więcej osób (około 55 mln) cierpi z powodu otyłości skrajnej. W Stanach Zjednoczonych problem otyłości dotyczy ponad 18% dzieci i młodzieży.

Otyłość określa się na podstawie wskaźnika BMI. Ma on jednak pewne ograniczenia – nie uwzględnia czynników takich jak wiek, płeć, pochodzenie etniczne, procentowy udział masy mięśniowej i masy kostnej w całkowitej masie ciała. Pomimo tych ograniczeń, BMI nadal jest szeroko stosowany jako wskaźnik otyłości u osób dorosłych o przeciętnych warunkach umięśnienia. Przyjmuje się następujące stopnie otyłości:


  • 1 stopień otyłości: 30,0–34,9,

  • 2 stopień otyłości: 35,0–39,9,

  • 3 stopień otyłości (skrajna otyłość): 40,0–49,9,

  • skrajnie olbrzymia otyłość: 50,0–59,9,

  • superskrajnie olbrzymia otyłość: 60,0 lub więcej.

infoplanet zdrowie otylosc pod lupa w pigulce

Otyłość, oprócz zwiększonej masy ciała, powoduje różnego rodzaju problemy zdrowotne. Nadmiar tkanki tłuszczowej obciąża kości i organy wewnętrzne sprzyja powstawaniu stanów zapalnych oraz nowotworów. Zwiększa również ryzyko:


  • cukrzycy typu 2,

  • chorób serca

  • nadciśnienia,

  • chorób pęcherzyka żółciowego,

  • stłuszczenia wątroby,

  • wysokiego cholesterolu,

  • bezdechu sennego i innych problemów z oddychaniem,

  • artretyzmu,

  • bezpłodności.

Przyczyny otyłości i czynniki ryzyka

Nadmierne zwiększenie masy ciała w otyłości powoduje spożywanie na dłuższą metę większej liczby kalorii niż jesteśmy w stanie spalić w czasie codziennych aktywności i ćwiczeń. Do najczęstszych przyczyn otyłości należą:


  • niewłaściwa dieta – kaloryczne, tłuste posiłki,

  • siedzący tryb życia – brak aktywności, które umożliwiałyby spalenie nadwyżek kalorii,

  • niedobór snu – może powodować zmiany hormonalne, które wzmagają uczucie głodu i sprawiają, że chętnie sięgamy po niezdrowe, kaloryczne przekąski,

  • predyspozycje genetyczne –mogą wpływać na to, w jaki sposób nasz organizm przetwarza żywność w energię i gromadzi tłuszcz,

  • ciąża – masa nabyta podczas ciąży może być trudna do utraty i ostatecznie prowadzić do otyłości,

  • wiek – wraz z wiekiem zmniejsza się nasza masa mięśniowa oraz zwalania metabolizm, co może sprzyjać przybieraniu na wadze.

Do otyłości mogą również prowadzić niektóre schorzenia, m.in.:


  • zespół policystycznych jajników, w którym dochodzi do zaburzenia równowagi żeńskich hormonów płciowych,

  • Zespół Pradera–Williego – rzadka choroba powodująca nieustanne uczucie głodu,

  • Zespół Cushinga – zespół objawów chorobowych związanych z występowaniem podwyższonego poziomu kortyzolu,

  • niedoczynność tarczycy – stan, w którym tarczyca nie wytwarza wystarczającej ilości ważnych dla naszego funkcjonowania hormonów,

  • choroba zwyrodnieniowa stawów i inne choroby powodujące ból w czasie fizycznych aktywności.

infoplanet zdrowie otylosc pod lupa przyczyny i czynniki ryzyka

Ryzyko otyłości zwiększać może zespół czynników:


  • genetycznych – niektórym osobom czynniki genetyczne utrudniają utratę wagi,

  • środowiskowych – otoczenie, w którym żyjemy wpływa na sposób, w jaki się odżywiamy i na nasze codzienne aktywności: jeśli w domu rodzinnym nie przestrzegano zdrowej diety, jesteśmy przekonani, że nie stać nas na zdrową żywność lub mieszkamy w niebezpiecznej okolicy i nie mamy miejsca na spacery czy bieganie, ryzyko otyłości jest większe,

  • psychologicznych – przyrostowi masy ciała sprzyja m.in. depresja i „zajadanie” stresu, na które narażone są m.in. osoby rzucające palenie,

  • Innych – przybieranie na wadze mogą powodować również przyjmowane sterydy i pigułki antykoncepcyjne.

Diagnostyka i leczenie otyłości

Uznaje się, że otyłość to stan, w którym wskaźnik BMI wynosi 30 lub więcej. W diagnostyce otyłości wykonuje się również inne, bardziej dokładne pomiary poziomu tkanki tłuszczowej w poszczególnych partiach ciała. Chorego poddaje się także ultrasonografii, tomografii komputerowej (CT) i rezonansowi magnetycznemu. Cierpiącym z powodu otyłości pacjentom lekarza zalecają również badania krwi w celu sprawdzenia poziomu cholesterolu i glukozy, czynności wątroby, tarczycy i serca. Zdiagnozować się powinno również stan wątroby.

W leczeniu otyłości niezbędne są zmiany stylu życia: zdrowy plan żywieniowy pomoże choremu opracować dietetyk, a indywidualny program ćwiczeń i aktywności fizycznej dopasuje trener personalny. Warto również skorzystać z pomocy psychoterapeuty lub grupy wsparcia, która pomoże uporać się z lękiem, depresją lub problemami emocjonalnymi.

infoplanet zdrowie otylosc pod lupa diagnoza i leczenie

Gdy naturalne metody utraty wagi zawiodą, wskaźnik BMI sięgać będzie 27 lub więcej, a otyłość wpływać będzie na zdrowie i jakość życia chorego, lekarz zaleci środki farmakologiczne dostępne na receptę, które zmniejszą wchłanianie tłuszczu i zahamują apetyt. Mogą one jednak powodować nieprzyjemne dolegliwości uboczne, m.in. biegunki i gazy. W czasie ich przyjmowania konieczny jest stały nadzór lekarza.

Chirurgiczne leczenie otyłości, a więc operacje bariatryczne, stosuje się w przypadku osób cierpiących z powodu otyłości olbrzymiej. Istnieją różne możliwości operacji bariatrycznej – może to być opaska, rękawowa resekcja żołądka, by-pass żołądkowy lub wyłączenie żółciowo-trzustkowe. Każda z tych operacji obarczona jest ryzykiem i wiąże się z koniecznością wprowadzenia trwałych zmian w stylu życia i sposobie odżywiania pacjenta.

Osoby zmagające się otyłością, które nie są w stanie samodzielnie uporać się z problemem nadmiaru tkanki tłuszczowej, powinny skorzystać z pomocy medycznej. W pierwszej kolejności należy odwiedzić lekarza rodzinnego, który skieruje pacjenta na niezbędne badania i zaleci konsultacje u specjalisty.

Kup dietę na otyłość na edietynazdrowie.pl