Czy dieta bezglutenowa powinna być stosowana tylko przez chorych na celiakię? Niekoniecznie! glutenu nie jemy z wielu różnych powodów. Każdy, kto musiał przestrzegać diety bezglutenowej, zauważył, że firmy i restauracje z dumą prezentują swoje bezglutenowe produkty. Wielu postrzega to jako najnowszą dietetyczną modę. Jak jest naprawdę?

Kto musi przestrzegać diety bezglutenowej?

luten jest białkiem występującym w pszenicy, życie, jęczmieniu i pszenżycie. Dieta bezglutenowa wyklucza wszystkie z wymienionych ziaren u produkty, które mogły mieć z nimi kontakt. Ludzie stosowali dietę bezglutenową z wielu powodów, ale nie wszystkie są uzasadnione medycznie. Jednak istnieją pewne choroby, które wymagają przestrzegania diety bezglutenowej.

infoplanet zdrowie dieta bezglutenowa 1 zboza

Wydaje się, że dieta bezglutenowa to po prostu kupowanie bezglutenowej żywności, ale nie jest to takie proste. Nie każda żywność występuje w opcji bezglutenowej i nie każdy ma dostęp do sklepów, które sprzedają produkty bezglutenowe. Wiele z nich może być kosztownych, co stanowi kolejną przeszkodę. Utrudniać sytuację mogą również przepisy dotyczące etykietowania, które pozwalają na umieszczanie niepełnego opisu składników zawartych w żywności.

Nawet przy najlepszych intencjach możesz spożywać gluten, nie wiedząc o tym, na przykład w środkach farmaceutycznych (działa jako środek wiążący), produktach mięsnych (działa jako rozcieńczalnik) lub w słodyczach, deserach, przyprawach i sosach. Gdy żywność nie jest przygotowywana w ściśle kontrolowanym środowisku, dużym kłopotem jest zanieczyszczenie krzyżowe. Podróże, jedzenie poza domem, imprezy i spotkania towarzyskie powodują, że unikanie glutenu może nie być proste.

Nietolerancja glutenu

Prawdopodobnie najbardziej znaną chorobą wymagającą diety bezglutenowej jest celiakia. Jej dokładna przyczyna nie jest znana, ale wiadomo, że ma składnik genetyczny (dziedziczny). Celiakia dotyka około 1% populacji, ale wskaźnik stale rośnie. W ostatnim dziesięcioleciu nastąpił wzrost zachorowalności na celiakię. Celiakia jest chorobą autoimmunologiczną, w której przebiegu w odpowiedzi na spożywanie glutenu układ odpornościowy zaczyna atakować normalną tkankę, w szczególności wewnętrzną tkankę wyściółki jelita cienkiego. Konkretną reakcją prowadzącą do stanu zapalnego są białka zwane prolaminami, występujące w niektórych ziarnach: gliadyna w pszenicy, secalina w życie, horedina w jęczmieniu i avenina w owsie. Chociaż tylko niektórzy reagują na prolaminy w owsie, wszyscy, którzy mają celiakię, powinni unikać owsa. Jest to spowodowane zanieczyszczeniem krzyżowym spowodowanym przez płodozmian i mielenie pszenicy. Dla osób z celiakią dieta bezglutenowa nie jest opcją, a niezbędną terapią żywieniową, ponieważ ciało reaguje na gluten tak, jakby był toksyczny. Ta reakcja zachodzi w jelicie cienkim i kończy się uszkodzeniem wewnętrznej wyściółki jelita cienkiego (powierzchnia błony śluzowej). Może również powodować niedokrwistość, biegunkę, skurcze żołądka, wymioty, osteoporozę i opóźniony wzrost. Szybka diagnoza powoduje uniknięcie przykrych skutków wpływu glutenu na jelita.

infoplanet zdrowie dieta bezglutenowa 2 objawy

Opryszczkowe zapalenie skóry

Opryszczkowe zapalenie skóry, znane również jako choroba Duhringa, to intensywna pieczenie i wyjątkowo swędząca wysypka, do której dochodzą pęcherze i guzy. Zwykle występuje ono jednakowo po obu stronach. Najczęstsze miejsca występowania to: łokcie, pośladki, kolana, skóra głowy i plecy. Schorzenie jest czasami określane jako „wysypka glutenowa” i stanowi element diagnostyki celiakii. Aby zapobiec komplikacjom, zaleca się ścisłe przestrzeganie diety bezglutenowej.

Ataksja glutenowa

Ataksja glutenowa to choroba o podłożu immunologicznym spowodowana spożyciem glutenu przez osoby podatne genetycznie. Powstaje w wyniku słabej koordynacji i niestabilności mózgu do regulowania postawy ciała oraz siły i kierunku ruchów kończyn. Przeciwciała antygliadynowe (AGA) wytwarzane są w odpowiedzi na gliadynę w pszenicy. Ataksja glutenowa została po raz pierwszy wykryta w 1998 roku u osób, które miały podwyższone AGA. Wszyscy pacjenci we wstępnym opisie mieli ataksję chodu, niektórzy ataksję kończyn, ponad połowa – neuropatię obwodową, a około jedna trzecia – celiakię. Dieta bezglutenowa jest częścią leczenia ataksji glutenu.

Alergia na pszenicę

Alergie pokarmowe mogą spowodować spustoszenie w zdrowiu. Ostra alergia pokarmowa to nienormalna reakcja na pokarm wywoływany przez układ odpornościowy organizmu. Na ją około 5% osób w zachodnich krajach. Objawy mogą obejmować wymioty, biegunkę i skurcze brzucha, pokrzywkę lub egzemę, swędzenie i obrzęk w jamie ustnej bądź też reakcję anafilaktyczną zagrażającą życiu. Alergię na pszenicę definiuje się jako niekorzystną reakcję immunologiczną na białka pszenicy. Choroba może występować w postaci objawów oddechowych (astma lub zapalenie błony śluzowej nosa, częściej u dorosłych), jako alergia pokarmowa (objawy żołądkowo-jelitowe, wzdęcia, biegunka i bóle brzucha, pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy lub atopowe zapalenie skóry, głównie u dzieci) i zapalenia kontaktowe (pokrzywka).

Zespół jelita drażliwego (IBS)

Zespół jelita drażliwego (IBS) może być frustrującą diagnozą, szczególnie gdy nie ma konkretnej przyczyny ani możliwości leczenia. Jedno z ostatnich badań wykazało, że 60% pacjentów z IBS z dominującą biegunką po diecie bezglutenowej powróciło do prawidłowej częstości stolca i zmniejszenia objawów żołądkowo-jelitowych. Jedynym sposobem dowiedzenia się, czy jesteś wrażliwy na gluten z IBS, jest przestrzeganie diety bezglutenowej i sprawdzenie, czy objawy ustępują.

Jakich pokarmów unikać na diecie bezglutenowej?

Kiedy zaczynasz stosować dietę, możesz czuć się przytłoczony. Celem wyeliminowania glutenu jest poprawa zdrowia, więc pamiętaj, że unikasz go, aby poczuć się lepiej, a nie pozbawiać się przyjemności jedzenia. Czytaj etykiety na produktach żywnościowych, środkach ochrony zdrowia i urody oraz lekach.Nie zakładaj, że składniki pozostają takie same. Coś, co nie zawierało glutenu, może zawierać go w następnej partii. Składniki, których nie powinieneś jeść, to: jęczmień, biała mąka, drożdże, kasza bulgur, kasza kuskus, mąka durum, kiełki, graham, hydrolizowane białko, słód (może być wytwarzane z jęczmienia), ocet słodowy, kasza manna, sos teriyaki, pszenżyto, pszenica, otręby pszenne, kiełki pszenicy, hydrolizowane białko pszenicy, biała mąka.

infoplanet zdrowie dieta bezglutenowa 3 dietajpg

Istnieje wiele innych produktów zawierających gluten, których również należy unikać, chyba że są wyraźnie oznaczone jako bezglutenowe. Czytaj etykiety zwłaszcza na produktach takich, jak: piwo i inny alkohol na bazie zbóż, cukierki, ciasta, płatki, produkty mleczne, prażone orzechy, frytki, zioła, hydrolizowane białko roślinne, imitacja owoców morza lub mięsa, szminka, błyszczyk, słód aromatyczny, zmodyfikowana skrobia spożywcza, makaron, drób, sosy sałatkowe, przekąski z przyprawami, zupy, buliony, sos sojowy, suplementy, witaminy, pasta do zębów, warzywa w sosie. Uważaj również na produkty bez pszenicy – nie zawsze są one bezglutenowe. Wśród podejrzanych są zwłaszcza leki – mają czasem wypełniacze zawierające gluten.

Istotne jest również zakażenie krzyżowe, które należy monitorować. Ilekroć produkty zawierające gluten dotykają miseczki, naczynia lub deski do krojenia, istnieje ryzyko, że dostaną się do żywności bezglutenowej. Inne możliwości zanieczyszczenia krzyżowego to: toster lub piekarnik, okruchy pozostawione w dżemach, maśle lub przyprawach, a także miejsca przechowywania.

Co można spożywać na diecie bezglutenowej?

Największą trudnością z przestrzeganiem diety bezglutenowej była ograniczona dostępność żywności, która nie zawiera glutenu. Już tak nie jest. Istnieje znacznie więcej opcji niż kiedykolwiek wcześniej i wydaje się, że ich ilość będzie nadal rosła, ponieważ coraz więcej osób odczuwa ulgę po zastosowaniu produktów bezglutenowych.

infoplanet zdrowie dieta bezglutenowa 4 chleb

Bezpieczna żywność to: amarant, maranta, chleb z mąki ryżowej lub mąki ziemniaczanej, gryka, kasztany, kukurydza, destylowane octy, len, fasola garbanzo (ciecierzyca), grys (kukurydza lub soja), zioła, mamałyga, soczewica, proso, mąki orzechowe, ziemniaki, dynia, komosa ryżowa, olej rzepakowy, ryż, sago, soja, sorgo i tapioka.

Inne pokarmy, które można jeść na diecie bezglutenowej to: drób, ryby, skorupiaki, jajka, groszek, fasola, orzechy, masło orzechowe, soja, tofu, owoce, soki owocowe, warzywa, jogurty naturalne, twarożek, ser, czysta kawa rozpuszczalna lub mielona, herbata, napoje gazowane, piwo z kaszy gryczanej, sorgo, ryżu lub kukurydzy, brandy, szampan, dżin, kiełbasa, tequila, wódka, wino, masło, margaryna, oleje roślinne i smalec.

Ponadto istnieje sposób na konwertowanie receptur zawierających gluten na przepisy bezglutenowe. Będziesz musiał poeksperymentować z substytucją składników, czasem i temperaturą używaną do pieczenia, ale możesz zastąpić łyżkę stołową mąki pszennej:


  • 1 1/2 łyżeczki mąki kukurydzianej,

  • 1 1/2 łyżeczki skrobi ziemniaczanej,

  • 1 1/2 łyżeczki mąki ryżowej,

  • 2 łyżeczki szybko gotowanej tapioki.

Będziesz potrzebować czasu, cierpliwości, wytrwałości i wsparcia przy wprowadzaniu zmian. Ważną rzeczą, którą powinieneś zapamiętać, jest to, że organizm potrzebuje tej diety, aby prawidłowo funkcjonować i czuć się dobrze. Ponadto każdy, kto eliminuje z diety całe grupy żywnościowe powinien być świadomy składników odżywczych, których może mu brakować. Mikroelementy, o których musisz pamiętać, to: żelazo, wapń, witamina B12, kwas foliowy, fosfor i rozpuszczalne w tłuszczach witaminy A, D, E i K.