Zastanawiałeś się kiedyś, czy długowieczność determinują geny czy raczej zdrowy styl życia? Debata naukowa na ten temat pomiędzy zwolennikami genetyki a stylu życia trwa od wielu lat, a od 25 lat naukowy pogląd na długowieczność zmienia się.

Teorie długowieczności


W połowie lat 90. wiele uwagi skupiano na zmianie stylu życia: spożywaniu odpowiednich pokarmów, wykonywaniu ćwiczeń i rzuceniu palenia. 10 lat później, po mapowaniu ludzkiego genomu i rozpoczęciu identyfikacji genów długowieczności, profesorowie zaczęli odtwarzać ludzkie drzewo genealogiczne i DNA. W tym czasie wierzono, że jeśli rodzice lub dziadkowie żyli długo, prawdopodobnie, ich dzieci również będzą długo żyć. Długowieczność miała być określona przez geny, a przedłużanie życia planowano zapewniać dzięki technologiom takim jak CRISPR, modyfikującym ludzkie DNA.

Jednak jeśli długowieczność to głównie styl życia, nie musimy majstrować przy genetycznym schemacie, ponieważ większy wpływ mogą mieć prostsze zmiany w zachowaniu. Intrygującym sposobem na przeanalizowanie tego zagadnienia jest przyjrzenie się populacjom bliźniąt jednojajowych, w szczególności osobników rozdzielonych przy narodzinach. Są one niemal doskonałymi kopiami, ale często bardzo różnią się stylem życia.

infoplanet lifestyle geny czy zdrowy styl zycia teorie dlugowiecznosci

Gdyby genetyka odgrywała nietypową rolę w długowieczności, bliźnięta te, pomimo różnic w sposobie życia, prawdopodobnie miałyby bardzo podobny okres życia. Jak udowadnia wiele przypadków, tak właśnie jest – jednojajowe bliźnięta mają zazwyczaj dokładnie taką samą długość życia. Dlatego naukowcy początkowo uznali, że geny determinują długość życia w 80–90%.

Genetyka czy styl życia?


Badanie Twins Reared Apart, które genetyk Thomas Bouchard rozpoczął w 1979 roku, początkowo brało pod uwagę 81 par identycznych bliźniąt, które zostały rozdzielone. Określono, że miały one podobne możliwości rozwijania osobowości, zainteresowań czy religijności jak bliźnięta wychowywane razem. Dzięki temu dowiedziono, że geny odgrywały większą rolę niż wcześniej sądzono. Dziś przełomowe studium przypadku nie może zostać powtórzone, ponieważ większość agencji adopcyjnych nie rozdziela bliźniaków.

Najbardziej charakterystyczna parą bliźniaków, odkrytą podczas analiz, byli James Lewis i James Springer, którzy zostali rozdzieleni zaledwie kilka tygodni po urodzeniu. Obaj mieli psy o imieniu Toy, rozwiedzione kobiety o imieniu Linda, a następnie zamężne kobiety o imieniu Betty. Dodatkowo wykazywali prawie identyczne wzory palenia i picia, a nawet obaj obgryzali paznokcie. Chociaż historie takie jak ta mogą brzmieć anegdotycznie, dostarczyły dowodów na wpływ genów na długowieczność.

infoplanet lifestyle geny czy zdrowy styl zycia genetyka czy styl zycia

Naukowcy podkreślają jednak, że choć silne cechy genetyczne, takie jak choroby serca i cukrzyca, mogą wpływać na długość życia, późniejsze badania wykazały, że różnice genetyczne prawdopodobnie odpowiadają tylko około jednej czwartej wariancji w dorosłym życiu człowieka. W efekcie należy uznać, że długowieczność zależy przede wszystkim od opieki i stylu życia. Potwierdzają to ostatnie badania z Harvard School of Public Health. Udowadniają, że 5 prostych zdrowych nawyków może o 82% zmniejszyć ryzyko śmierci z powodu chorób serca, o 65% – raka, a także przedłużyć życie kobiety o 14 lat, a mężczyzn – o 12. Wśród tych zdrowych nawyków wymienia się: zdrowy styl życia, regularne ćwiczenia, utrzymywanie odpowiedniej wagi ciała, spożywanie alkoholu z umiarem, nie palenie. Dodaje się również, że bardzo ważna jest także silna więź społeczna.

W ciągu ostatniego stulecia nowoczesna medycyna pomogła przedłużyć długość życia ludzi w Stanach Zjednoczonych o ponad 30 lat. Przez kilka następnych dziesięcioleci lepiej zdefiniowaliśmy gen długowieczności i znaczenie, jakie mają one dla naszego życia.